دانشگاه کاشان مطالعات عرفانی ۲۰۰۸-۶۵۵۵ 8 2 2012 09 22 The link between Foād perception and the sight in Prophet Muhammad’s Ascent to Heaven پیوند رؤیت فؤاد و بصر در معراج پیامبر(ص) 157 177 113076 FA مهدی زمانی دانشگاه پیام نور محمدجواد قاسمی دانشگاه امام حسین(ع) Journal Article 2023 01 29 The issue of perceiving God in Islamic theology, philosophy and mysticism is very important. It seems that there is no concern regarding the consensus among the proponents and opponents of perceiving God by the visual sense, though mystics have made a lot of efforts to reconcile the visual perception and intuitive discernment. Of these efforts, a typical example can be found in the interpretation of these two verses from Najm chapter: “The heart did not deny what it saw” (11), and “The gaze did not swerve, nor did it overstep the bounds” (17). These verses tell about the quality of the day when messenger of Islam meets Gabriel in his spiritual journey or his ascent to heaven. Among Muslim Mystics, Faraqāni in his Mashāriq al-Darari, insisting on the :::union::: between sight and mind, considers the second verse as a case of God’s perception with the mind rather than with the visual sense. Seyyed Heydar Amoli, also, by attributing the second verse to the second journey of so-called four-fold journeys, relates the visual sense to the returning position and from unity to multiplicity. In this course, the wayfarer sees, hears and speaks with the divine eye, ear and tongue. So, there is a kind of strong relation between sensory perception and intuition in Quran and mysticism. مسئلۀ رؤیت خداوند در کلام، حکمت و عرفان اسلامی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در حالی که به نظر نمی‌رسد در علم کلام، دغدغه‌ای برای جمع میان موافقان و مخالفان رؤیت خداوند با بصر وجود داشته باشد، عارفان برای جمع میان رؤیت بصری و بصیرت شهودی تلاش فراوانی کرده‌اند. نمونۀ کامل این تلاش‌ها را می‌توان در تأویل دو آیۀ «مَا کَذَبَ الْفُؤَادُ مَا رَأَی» و «مَا زَاغَ الْبَصَرُ وَ مَا طَغَی» در سورۀ نجم ملاحظه کرد که ویژگی‌های دیدار پیامبر با جبرئیل را در سفر روحانی یا معراج خود حکایت می‌کنند. از میان عارفان مسلمان، فرغانی در مشارق الدراری با تصریح به اتحاد دیده و دل، آیۀ دوم را نمونه‌ای از رؤیت خدا با چشم سر که با دیده دل یگانه شده می‌بیند. سید حیدر آملی نیز با تأویل آیۀ دوم به سفر چهارم از اسفار اربعه، دیدن بصر را به مقام بازگشت و از وحدت به کثرت خلق مربوط می‌داند. در این سیر، سالک با چشم، گوش و زبان الهی می‌بیند، می‌شنود و سخن می‌گوید؛ بنابراین در قرآن و عرفان، میان ادراک حسی و شهود عرفانی، نوعی رابطۀ عمیق و پیوند هم‌افزایی وجود دارد. https://s-erfani.kashanu.ac.ir/article_113076_025c43521243754d615edf491d8851a7.pdf