دانشگاه کاشان مطالعات عرفانی ۲۰۰۸-۶۵۵۵ 21 2 2026 02 20 Participatory vision in Mysticism Jorge Ferrer’s critique of essentialism and constructivism دیدگاه مشارکتی در عرفان: نقد خورخه فرر بر ذات‌گرایی و ساخت‌گرایی 37 58 115394 10.22052/se.2026.115394 FA علیرضا سیدتقوی دانشجوی دکتری ادیان و عرفان تطبیقی، دانشگاه فردوسی مشهد، مهدی حسن زاده دانشیار گروه ادیان و عرفان تطبیقی، دانشگاه فردوسی مشهد، علی اشرف امامی دانشیار گروه ادیان و عرفان تطبیقی، دانشگاه فردوسی مشهد حسین کارشکی دانشیار گروه روان‌شناسی مشاوره و تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد Journal Article 2024 04 25 Essentialism and constructivism have been two major approaches in study of mysticism. Essentialism emphasizes the existence of common elements among religious and spiritual traditions and constructivism draws our attention to the contextual nature of spiritual knowledge. From Ferrer’s point of view, both essentialism and constructivism are parasitic of the experiential vision of spiritual phenomena, and heavily depend on the dualism of Framework and Reality. As a remedy for this situation, Ferrer integrates the partial truths of essentialism and constructivism with a participatory vision, which is a turn from intrasubjective experiences to participatory events in our understanding of religious and spiritual phenomena. Taking a typical essentialist metaphor, Ferrer suggests that most religious and spiritual traditions lead to the same ocean, which he calls the ocean of emancipation. However, this ocean is not a single ultimate reality, but a overcoming of self-centeredness which can be accompanied by a variety of trans-conceptual disclosures of reality. This ocean- and this where constructivist analyses are helpful- has different shores that correspond to independent spiritual ultimates, athough being understood as different levels, dimensions, or interpretations, can be seen as enactions of a dynamic and spiritual power. ذاتگرایی و ساخت گرایی دو رویکرد عمده در مطالعات عرفانی بوده اند. ذات گرایان بر وجود عناصر مشترکی در سنتهای دینی و معنوی تاکید دارند و ساخت گرایان بر سرشت زمینه مند معرفت معنوی. در این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی بررسی می‌شود که نقد اصلی خورخه فرر بر این دو رویکرد چیست و بر چه مبنای فلسفی و روان‌شناختی نظر خود را تبیین می‌کند. از نظر فرر، هم ذات‌گرایی و هم ساخت‌گرایی طفیلیِ نگاه تجربی به پدیده معنوی اند و به شدت به ثنویت چهارچوب و واقعیت وابسته‌اند. راه‌حل دراین است که نقاط قوت این دو رویکرد را با دیدگاه مشارکتی ادغام کرد. تفکر مشارکتی عبارت است اینکه فهم مان از پدیده های دینی و معنوی را به جای تجارب بیناذهنیتی بر وقایع مشارکتی متمرکز کنیم. فرر از ذات گرایان این عقیده را برمی گیرد که همه سنتهای دینی و معنوی به یک اقیانوس ختم می شوند، که آن را اقیانوس رهایی می نامد؛ هرچند این اقیانوس یک واقعیت یگانه غایی نیست، بلکه تفوق بر خودمحوری است که ممکن است همراه باشد با تنوعی از ظهور فرامفهومی واقعیت. او، هم نظر با ساخت گرایان، معتقد است این اقیانوس کرانه های متفاوتی دارد که با غایات معنوی متفاوتی انطباق دارند و به جای اینکه غایات معنوی متفاوت سطوح یا ابعاد یا تفاسیر مختلف دانسته شوند، می توان آنها را تحقق های نیروی معنوی پویا دانست. https://s-erfani.kashanu.ac.ir/article_115394_09a3ace7d303c3eec56180553900d6d2.pdf