دانشگاه کاشانمطالعات عرفانی۲۰۰۸-۶۵۵۵18120220321..رمز و نشانه در کلاهها و سرپوشهای صوفیان ایران534113255FAمحبوبهالهیدانشجوی دکتری فلسفه هنر، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایرانشهرامپازوکیاستاد تمام و مدیر گروه ادیان و عرفان مؤسسۀ حکمت و فلسفه ایران (نویسنده مسئول)؛ استاد مدعو دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایرانبیژنعبدالکریمیدانشیار گروه فلسفه دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایرانناهیدعبدیاستادیار پژوهشکده هنر، فرهنگستان هنر؛ استاد مدعو دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایرانJournal Article20230129..سیروسلوک عملی و نظری متصوفه، یکی از مهمترین و بهترین گنجینههای نشانهشناختی فرهنگی، طریقتی و عرفانی در فرهنگ ایرانی است. در این گنجینۀ فرهنگی، کاربرد و تعبیۀ نشانههای رمزگونه در سبک پوشش، لباس و ملزومات مرتبط با آن همچون کلاه و سربند اتفاق میافتد. این مقاله چگونگی استفاده متصوفه از هر امر خلاقهای را جهت بسط، توسعه، دوام و درخشندگی سلوک آنان در فضای اجتماعی بیان میکند و به روشها و منش طراحی نشانهشناسی تربیتی و مدیریت نظاممند دینی در بهرهوری از این عناصر در تحقق منویات عارفانه در پرورش انسانی میپردازد. این نشانهها برخوردار از بیشترین موارد مادی و بصری از قبیل رنگ، فرم، حالت، طرح، نقش و روش استفاده در مراتب، موقعیتها، منش ورود و انجام مراحل و مناسک در رابطه مریدی و مرادی میان اهل تصوف هستند. این مقاله در عین حال که شاخصههای مادی را میکاود، تلاش دارد درگیر تنوع گسترۀ تشکیلاتی و فرایندهای تصوف نشود و از حیطۀ نشانهها فراتر نرود. در این واکاوی عناصر مهمی همچون شکل، مدل، رنگ و حالت سرپوشها و کلاهها که منجر به قواعد، قوانین، مراتب و قاعدهمندی میشود، بهشیوۀ تحلیلیتوصیفی مورد بررسی قرار گرفته است. مهمترین دستاورد این مقاله، بیان ظرفیتهای لباس و ملزومات مرتبط با آن در مسیر نشانهشناسی و طرح سلوک رفتاری انسان است که میتواند حامل نظامات و مراتب فکری بوده و در تغییر نوع بینش و نگاه انسان امروزی به مقولۀ لباس تأثیرگذار باشد. <br /> https://s-erfani.kashanu.ac.ir/article_113255_05d6667a5715d63dd82cce1f61d64e90.pdfدانشگاه کاشانمطالعات عرفانی۲۰۰۸-۶۵۵۵18120220321.کتابسوزی و کتابشوییِ صوفیه (ریشهها و انگیزهها)3566113256FAحسینایمانیاناستادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایرانJournal Article20230129.در برخورد با پدیدهها و موضوعهایی که در متون کهن پارسی و عربی آمده است، همواره احساس میشود که برخی از پدیدهها، ریشه در سنّت و آیینی کهنتر داشته و گذشتگان ما آنها را بیپرده یا درپَرده بازتاب دادهاند. برخی از رفتارهای اجتماعی انسان، بهویژه هنرمندان و ادیبان نیز ریشه در سنّتی کهن داشته و پیروی از این سنّت بوده که آنها را به انجام یا بازتولیدش وادار کرده است، بدون اینکه دلیلی منطقی در پس آن وجود داشته باشد. یکی از رفتارهایی که میان برخی دانشمندان مسلمان در سدههای نخستین و میانۀ هجری و بهویژه میان صوفیان حوزۀ جغرافیایی ایران و عراق گسترش داشته، دست شستن از کاغذ و قلم و بلکه شستن و سوزاندن و اندر خاک کردن نوشتههای خود بوده است. هرچند آنها گاه به انگیزههای خود اشاره کردهاند، ولی میتوان پنداشت که چنین رفتاری گونهای خردگریزیِ دیوانهوار و غرق شدنِ چشمبسته در یکی از سنتهای تصوف و اصلِ وحدتِ وجودی و فنای فی الله بوده که مایۀ از میان رفتن بخشی از تاریخ نگارش اسلامی شده است. در جستار پیش رو، نخست گزارشهایی چند از کتابشویی و کتابسوزی صوفیانِ سدههای نخستین و میانۀ هجری آورده شده، سپس ریشهها و انگیزههای این رفتار بررسی شده است. گزارشهای موجود نشان میدهد که صوفیان بههنگام دگرگونی روحی و گاه محدثان بههنگام گرایش به تصوف، نوشتههای خود را شسته یا سوزانده و پنداشتهاند که این نوشتهها مانع دیدن حق و رسیدن به اوست. این رفتار یا برگرفته از سنّتی غیراسلامی و کهن میان هنرمندان گذشته بوده یا ریشه در آموزۀ صوفیانی داشته که علم و کتاب را حجاب راه خود در سیروسلوک روحانی پنداشتهاند. بنابراین چنین رسم یا رفتاری که بیشتر در سدههای سوم و چهارم هجری و بهویژه میان صوفیان مکتب بغداد گسترش داشته، به یک اندازه سرچشمهیافته از سنّتهای غیراسلامی و سنّتی در عرفان اسلامی است.<br /> https://s-erfani.kashanu.ac.ir/article_113256_41a923fe2a0e63f83afe2b9a81a547d1.pdfدانشگاه کاشانمطالعات عرفانی۲۰۰۸-۶۵۵۵18120220321The process of spritual wayfaring and its rituals and necessities in Hindu Tantrismفرایند سلوک و آداب و لوازم آن در تنتریسم هندویی6796113257FAهمابازغندیدانش آموخته کارشناسی ارشد ادیان و عرقان تطبیقی، دانشگاه کاشاناحسانقدرت اللهیاستادیارگروه ادیان و فلسفه، دانشگاه کاشان (نویسنده مسئول)Journal Article20230129Tantrism, rather than having the components of a religious system, is a mystical and ritualistic system whose main purpose is to explain the process of freedom from the cycle of reincarnation and to outline a way to bring man to the rank of "Jivan Mukti". This process is realized in a context of special beliefs and by using special techniques and exercises, that although elements of it may be found in other Indian religious traditions, but it is in Tantrism that it has taken the form of a formant practical worldview and is displayed as a perfect behavioural system. The following article aims to explain this epistemological- behavioural process in Hindu Tantrism with a descriptive-analytical method. The obtained results show that God's grace, which is the fullness and flow of Shakti or divine energy throughout existence, provides a platform that through Tantric Puja, which is applicable in both external and internal areas, the physical/psychic efforts and exercises of peripatetic at abolishing human self-awareness in cosmic self-awareness have yielded and the virtual self - Jiva - becomes mortal in the true self – Atman-. This process in the external Puja that takes place in the sacred environment of Mandala, provides the seeker with the attributes and powers of the summoned and objectified god/gods and finally leads to his/her unity with the divinity. But on another level, in inner Puja, the same event takes place in "Suksma Sarira". Here, Kundalini Shakti is released using physical/spiritual techniques and disciplines and conquers the seven Chakras along the spinal axis by moving along the Sushumna Nadi. The conquest of each Chakra brings a new spiritual experience to the seeker and pushes him forward in the behavioural stations. Arriving at the seventh Chakra - the Crown Chakra - is the state of unity of the two principles of Shiva and Shakti and the end of the process of introvertive journey, which makes the practitioner attain the rank of Jivan Mukti.تنتریسم آیینی رازورزانه است که با بهکارگیری فنون و تمرینهای ویژهای در بستری از اعتقادات خاص میکوشد تا در یک فرایند باز اتحاد کیهانی، آیینگزار را از چرخۀ بازپیدایی آزاد سازد و طریقی برای ایصال وی به مرتبۀ «جیوان موکتی» فراهم آورد. تنتریسم را نمیتوان نظام مستقل دینی به حساب آورد بلکه مجموعهای از آموزهها، اعمال و آیینهای سلوکی است که علاوه بر هندوئیزم در دیگر سنتهای دینی هند نیز یافت میشود. نوشتۀ پیش رو با روش توصیفیتحلیلی درصدد تبیین این فرایند سلوکی ـ معرفتی در تنتریسم هندویی است. نتایج بهدستآمده نشان میدهد که لطف خداوند که همان آکندگی و سریان شکتی یا انرژی الهی در سراسر هستی است، بستری را فراهم میکند تا از طریق پوجای تنتریک، که در دو ساحت بیرونی و درونی قابل اجراست، تلاشها و تمرینهای جسمی/ ذهنی آیینگزار برای الغای خودآگاهی بشری در خودآگاهی کیهانی به ثمر نشسته و خود مجازی (جیوا) در خود حقیقی (آتمن) فانی گردد. این فرایند در پوجای بیرونی که در محیط قدسی مندله شکل میگیرد، سالک را از صفات و قدرتهای خدا/خدایانِ احضارشده و عینیتیافته برخوردار نموده و سرانجام به وحدت او با الوهیت میانجامد. اما در ساحتی دیگر، در پوجای درونی، همین رویداد در «سوکسما سریره» تحقق مییابد. در اینجا، «کوندالینی شکتی» با استفاده از فنون و انضباطهای جسمانی/روحانی آزاد شده، با حرکت در امتداد نادی سوشومنا، چکرههای هفتگانۀ محاذیمحور نخاعی را فتح میکند. فتح هر چکره، تجربۀ معنوی جدیدی را برای سالک به ارمغان میآورد و او را در مقامات سلوکی به پیش میراند. وصول به چکرۀ هفتم (چکرۀ تاج)، مقام وحدت دو اصل شیوا و شکتی و پایان فرایند سیر و سفری انفسی است که آیینگزار را به مرتبۀ جیوان موکتی یا زندۀ آزاد نائل میگرداند.<br /> https://s-erfani.kashanu.ac.ir/article_113257_25648dc5b18d0a5efab374a9d3743e2b.pdfدانشگاه کاشانمطالعات عرفانی۲۰۰۸-۶۵۵۵18120220321A comparative study of the Sufism ascetic approach in Basra and Syria
In the first two centuries after Islamمقایسۀ تطبیقی مشی زاهدانه در تصوف بصره و شام در دو قرن نخست هجری97124113258FAزهراترک لادانیدانشجوی دکتری گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اهل بیت(ع)، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایرانسید مهدیلطفیدانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اهل بیت(ع)، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران (نویسنده مسئول)سید علی اصغرمیرباقری فرداستاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایرانJournal Article20230129Basra and Damascus (aš-Šām) as two Umayyad bases, played a significant role in the growth and promotion of ascetic ideas and Sufi teachings in the Islamic world in the first two centuries after Islam. Therefore, this research investigates the dimensions of ascetic behavior in these two cities in the individual and social dimensions and explaining the commonalities and differences of these two cities in this field. Based on the comparative study method, it was found that despite the great effort of the ascetics of these two cities to worship and indifference to the world, the people of Basra had a more balanced approach than the people of Syria, and their asceticism was more in the direction of moral values, while in the city of Syria, the ascetics were trying to extend their prayers, fasting frequently, and continuously reciting the Qur'an. In the Subordinate class of the ascetic of Basra, more attention was paid to lawful acquisition and proper use of worldly blessings than neglecting the world, and extreme asceticism was seen only among some students of Hasan Basri, while most of the ascetics of Syria were satisfied with the minimal benefits of worldly blessings and government per capita.
In the social dimension, a kind of passivity, tolerance and isolationism can be seen in dealing with political and social issues and dealing with rulers in Basra. While the hermits in Syria, in addition to publishing knowledge, hadith, and religious teachings, have also taken charge of affairs, judging, and commanding the army, and they have followed reformative, protesting, and dynamic discourse in criticizing the deviations of the Umayyads in order to correct and follow the way of the Prophet (PBUH) and the Companions.بصره و شام بهعنوان دو پایگاه اموی در دو قرن نخست هجری نقش بسزایی در رشد و ترویج اندیشههای زاهدانه و آموزههای صوفیانه در جهان اسلام داشتهاند. بنابراین بررسی ابعاد مشی زاهدانه در این دو شهر در بُعد فردی و اجتماعی و تبیین اشتراکات و اختلافات این دو شهر در این زمینه، مسئلۀ این پژوهش قرار گرفت. با استمداد از روش مقایسۀ تطبیقی به دست آمد که با وجود اهتمام زیاد زاهدان این دو شهر به عبادت و ترک دنیا، بصریان رویکرد متعادلتری نسبت به شامیان داشته و زهد آنها بیشتر در مسیر ارزشهای اخلاقی بوده است، درحالیکه در سرزمین شام زاهدان در اطالۀ نماز و کثرت روزه و تلاوت پیوستۀ قرآن میکوشیدند. در طبقۀ تابعان زاهدان بصری بیشتر از ترک دنیا و بیتوجهی به آن، توجه به کسب حلال و استفادۀ شایسته از نعمتهای دنیوی وجود داشته است و فقط در میان برخی شاگردان حسن بصری گونههایی از زهد افراطی دیده میشود درحالیکه اکثر زاهدان شامی به بهرۀ حداقل از نعمت دنیا و سرانۀ حکومتی اکتفا میکردند. در بُعد اجتماعی نوعی از انفعال، تساهل و انزواطلبی در برخورد با مسائل سیاسی، اجتماعی و برخورد با حاکمان در بصره دیده میشود، درحالیکه زاهدان شامی علاوه بر نشر دانش و حدیث و تعالیم دین، تصدی امور، قضاوت و فرماندهی سپاه را نیز بر عهده گرفته و گفتمان اصلاحی، اعتراضی و پویا در نقد انحرافات بنیامیه را بهمنظور اصلاح و عمل کردن آنها به سیرۀ پیامبر(ص) و صحابه دنبال کردهاند.<br /> https://s-erfani.kashanu.ac.ir/article_113258_54d98b632da7b16f5655607a36db4c52.pdfدانشگاه کاشانمطالعات عرفانی۲۰۰۸-۶۵۵۵18120220321.کارکردهای معرفتی بُعد جسمانی انسان از دیدگاه ابنعربی و ملاصدرا125148113259FAهادیجعفریدانشآموخته دوره دکتری حکمت متعالیه دانشگاه اصفهانعلیارشد ریاحیاستاد گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه اصفهان(نویسنده مسئول)Journal Article20230129.نقش و کارکرد بُعد جسمانی انسان در ابعاد مختلف پس از اثبات ضرورت بعد جسمانی انسان، از مسائل مهم و قابل توجهی است که هرچند در فلسفۀ ملاصدرا و عرفان ابنعربی به آن اشارۀ مستقیمی نشده و باب مستقلی به آن اختصاص نیافته، از آراء و مبانی این دو دانشمند قابلاستخراج است. از جمله این کارکردها میتوان به کارکردهای معرفتی و نقش بعد جسمانی انسان در فرایند شناخت و معرفت اشاره کرد. این مقاله که بر اساس روش کتابخانهای و تحلیل محتوا نگاشته شده، بر آن است که موارد متعدد کارکردهای معرفتی بعد جسمانی انسان را از منظر ابنعربی و ملاصدرا استخراج نموده و میان آنها از منظر این دو شخصیت، ارزیابی مقایسهای بنماید. در نهایت این نتیجه به دست آمده است که بعد جسمانی انسان نزد این دو دانشمند از جهت معرفتی نقش مهمی در تحقق مقوله علم و معرفت و توابع آن، شکلگیری تخیل در انسان بهعنوان یکی از مواد کسب معرفت، شناخت خداوند بهعنوان عالیترین موضوع معرفت و شناخت عالم و حقایق باطنی آن بهعنوان موضوعی فراروی انسان دارد. این مقاله نشان میدهد که از منظر ابنعربی و ملاصدرا گذشته از اشتراکات زیادی که دربارۀ کارکردهای بعد جسمانی انسان در تحصیل علم، شناخت خداوند و عالم وجود دارد که حاکی از تأثیر ملاصدرا از ابنعربی نیز هست، اختلافاتی هرچند اندک نیز در نحوۀ تبیین بر اساس مبانی و آراء آن دو دیده میشود. <br /> https://s-erfani.kashanu.ac.ir/article_113259_8fefdc2103c8198a03e8d739d5d50677.pdfدانشگاه کاشانمطالعات عرفانی۲۰۰۸-۶۵۵۵18120220321Mystic Conceptualization of "Straight Path" in Abū Hāmed Ghazāli’s viewپردازش عرفانی «صراط مستقیم» در نگاه ابوحامد غزالی149172113260FAسمیهخادمیاستادیار گروه ادیان و عرفان دانشگاه شهید مدنی آذربایجان (نویسندۀ مسئول)طهفرج زادهدانشآموخته کارشناسیارشد ادیان و عرفان دانشگاه شهید مدنی آذربایجانJournal Article20230129Abu Hamed Ghazali, as a multi-dimensional figure, in his work, has focal attention to the Qur’anic notion of the Straight Path. The present research is to explain the conception of ‘Straight Path’ and to indicate its attainment, namely, a study of the mystic conceptualization of "Straight Path" in the thought of Abu Hamed Ghazali.This research is a librarian descriptive analysis study one. The findings of the study revealed that moving in the Straight Path, in his viewpoint, causes to save and prosper human beings. This sound and safe way termed <em>Dorr-e-Azhar </em>by Ghazali is the belief in Unity, thanking, Haj Path, bridge on the road to Paradise , and the Ascending Arc to perfection. Moreover, all introduced concepts for the straight Path by Ghazali crossed a salient point indicating the way that human beings should consistently move on it and preserve righteousness for their saving and salvation. Ghazali states that achieving the Straight Path is believing and respecting religious moral principles. According to him, having belief and respecting religious morality simultaneously can direct men to move on the Straight Path, that is, none can achieve the aim alone. Thus, in his stance, morality can be worthy when it is religious and is connected to faith, as well. Based on the divine order theory, Ghazali considers obeying whatever He orders or prohibits as an obligation.ابوحامد غزالی بهعنوان شخصیتی چندوجهی، در آثار خویش توجه ویژهای به مفهوم قرآنی صراط مستقیم داشته است. مسئلۀ اصلی این پژوهش، تبیین مفهوم صراط مستقیم و راههای دستیابی به آن و بهتعبیری دیگر، پردازش عرفانی صراط مستقیم در اندیشۀ غزالی است. نوشتار حاضر به روش توصیفیتحلیلی و بهصورت کتابخانهای انجام یافته است. یافتههای این پژوهش گویای این است که غزالی، صراط مستقیم را راه سلامت معرفی کرده است و حرکت در صراط مستقیم را سبب نجات و رستگاری انسان میداند. این راه سلامت، که غزالی از آن به «دُرّ ازهر» نام میبرد، بهمثابۀ توحید، شکرگزاری، راه حج، پل صراط و قوس صعودی است. تمامی این مفاهیم در یک نقطۀ مهم با هم تلاقی دارند که حاکی از مسیر و راهی است که انسان باید برای رستگاری و نجات، در آن استقامت و مداومت داشته باشد. غزالی راههای دستیابی به صراط مستقیم را داشتن ایمان و رعایت اخلاقی دینی بیان کرده است. از نظر وی داشتن ایمان و رعایت اخلاق دینی، همزمان سبب حرکت در صراط مستقیم میشود و هیچکدام از این دو، بهتنهایی نمیتواند انسان را به سرمنزل مقصود برساند. در اندیشۀ غزالی، اخلاق، زمانی ارزشمند است که ابتنای بر ایمان و دینی باشد. غزالی بر اساس نظریۀ فرمان الهی، اطاعت از هر آنچه را که خداوند امر یا نهی کرده است، واجب میداند. <br /> https://s-erfani.kashanu.ac.ir/article_113260_7c15d51bf3b6aefb6a6939f052ee5878.pdfدانشگاه کاشانمطالعات عرفانی۲۰۰۸-۶۵۵۵18120220321.تطور تاریخی و عقیدتی سلسلۀ علاویه173194113261FAمرتضیخسرو شاهیمعاون پژوهشی حوزۀ بین المللی آل البیت(ع) (نویسنده مسئول)رضاجلیلیدانشجوی دکتری تصوف و عرفان اسلامیJournal Article20230129.علاویه عنوان یکی از سلاسل صوفیه شمال آفریقاست که شیخ احمد العلاوی (۱۲۸۶ـ۱۳۵۳ق/ 1869ـ1934م) آن را پس از مرگ استادش بوزیدی بنا نهاد. این سلسله یکی از معروفترین انشعابات طریقت درقاویۀ شاذلیه است و با تلاش مشایخ و بزرگان خود همچون احمد العلاوی (مؤسس طریقت) شیخ عده بن تونس، شیخ محمد المهدی بن تونس، خالد بن تونس و نیز انتشار دهها جلد کتاب و مجله، توانسته است در مناطق مختلفی از جهان رواج پیدا کند. احمد العلاوی طریقت خویش را بر اموری چون تبعیت از کتاب و سنت، سیرۀ خلفای راشدین، تهذیب نفس، آزادی از قیودات شیطان و نیز توجه به عشق، محبت و صداقت در سلوک عرفانی پایهگذاری کرد. از مهمترین انشعابات علاویه میتوان به طریقت مریمیه اشاره کرد که با وفات شیخ احمد العلاوی در سال 1353ق/ 1934م توسط فریتیوف شوآن پایهگذاری شد. همچنین باید طریقت علاویه و مریمیه را دو جریان جداییطلب از اصل سلسلۀ شاذلیه دانست؛ چراکه بهرغم وجود ایرادات موجود در وصایت و اجازۀ ارشاد از ناحیۀ مشایخ ایشان، دست به تأسیس طریقتی جدید زده و از اصول قطعی سلسله عبور کردهاند، که در این میان دو مسئلۀ وصایت معنوی و عدم پایبندی به شریعت بیشترین سهم را دراینباره به خود اختصاص داده است. <br /> https://s-erfani.kashanu.ac.ir/article_113261_9137c665e3d95dc943b2f7efd2b164ab.pdfدانشگاه کاشانمطالعات عرفانی۲۰۰۸-۶۵۵۵18120220321.مقایسۀ زمینههای سلوک عرفانی از دیدگاه علی صفایی حائری و اکهارت تُله195216113262FAسهرابسحابیدانشجوی کارشناسیارشد ادیان و عرفان، دانشگاه فردوسی مشهدسیده فاطمهزارع حسینیاستادیار گروه ادیان و عرفان، دانشگاه فردوسی مشهد (نویسندۀ مسئول)Journal Article20230129.علی صفایی حائری، روحانی و متفکر معاصر شیعی، و اکهارت تُله (Eckhart Tolle)، از صاحبنظران مسیحی معنویت در عصر حاضر، در مقام دو اندیشمند پرآوازه دربارۀ زمینههای سلوک عرفانی و چگونگی رفع موانع رشد انسان، آراء و دیدگاههایی خاص ابراز کردهاند. مقایسۀ اندیشۀ این دو شخصیت دربارۀ زمینههای سلوک عرفانی که به دو فرهنگ دینی، فضای فکری، اقلیم جغرافیایی و زبانی متفاوت تعلق دارند، موضوع اصلی این پژوهش است. با اتخاذ رویکردی مقایسهای، پدیدارشناسانه و فارغ از جانبداری، و از طریق مراجعه به نوشتهها و اظهارات ایشان میتوان به جستوجو، کشف و تبیین دیدگاهها و مقایسۀ آنها پرداخت و به نتایجی قابل اعتنا رسید. فرض بر این است که اگرچه این دو در طرح پیشفرضها نقاط مشترک کمتری دارند، در تشخیص منبع اصلی اختلال در زندگی بشر دارای اتفاق نظرند و در ارائۀ راهحل هم به نتایجی مشابه رسیدهاند. طبق نتایج بهدستآمده، به نظر میرسد که علی صفایی حائری در تبیین اندیشهاش بهدلیل بسندگی به گزارههای شیعی دچار کلیگویی شده و منظومۀ فکری او که شامل طرح جامعی از دین میشود، با مؤلفههایی چون استناد، اصالت، هماهنگی و ارتباط، و ارائۀ الگویی منحصربهفرد در تاریخ ادیان با تناقض درونی همراه است، حال آنکه اکهارت تُله به راهکارهایی دقیق، بسیار ساده و مؤثر و فارغ از هر فرهنگ و اقلیم خاص دست یافته است.<br /> https://s-erfani.kashanu.ac.ir/article_113262_140fc2f7daee3fd4ed90f69567a07d91.pdfدانشگاه کاشانمطالعات عرفانی۲۰۰۸-۶۵۵۵18120220321.Criticism of Religious Typology in Max Weber’s Sociology of Religion
(According to the worldly life of Masters of Ni’matullahi Order in Iran)نقد نوعشناسی دینی در جامعهشناسی دین ماکس وبر (بر اساس حیات دنیوی بزرگان طریقت نعمتاللهی در ایران)21725011326310@22052/se.2022.113263FAابوالفضلفتح آبادیدکتری جامعهشناسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران (نویسنده مسئول)0000-0003-3262-657XJournal Article20230129<strong>Criticism of Religious Typology in Max Weber’s Sociology of Religion</strong>
<strong>(According to the worldly life of Masters of Ni’matullahi Order in Iran)</strong>
Abolfazl Fathabadi[1]
<strong> </strong>
<strong>Abstract: </strong>
Max Weber in the field of sociology of religion has had a comprehensive study about the religions of the world and has studied the links between various religions and specific social groups, and the impact of a variety of religious views on other social aspects, such as economic behavior. One of the positive and unique aspects of Weber’s sociology of religion is his religious typology and developing the ideal types of religious attitudes: Inner-worldly asceticism, World-rejecting asceticism and World-flying mysticism. The problem of this article is based on the fact that Weber has placed Sufis in "World-flying mysticism" ideal type while, this notion seems to be not true, according to the worldly life of Sufi Masters in Iran. Therefore, by means of archival research method and study of related historical sources, the worldly life of some Masters of Ni’matullahi Order in Iran was studied. Findings show that contrary to Weber's view, these Sufi Masters were hard-working persons in the field of worldly jobs, social works like public utilities and charitable acts, and educating knowledge during their lifetime. So, the three original ideal types in Weber’s religious typology, was completed by a fourth one, called Sufism which Sufis are its examples.
<strong>Keywords:</strong> Sufi Masters of Iran, Sociology of Religion, Critical Approach, Max Weber, Religious Typology.
[1] .PhD in Sociology, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran (Corresponding Author). Abolfazl.Fathabadi@yahoo.comماکس وبر در حوزۀ جامعهشناسی دین، به مطالعۀ جامع و مفصّل ادیان سراسر جهان اقدام و پیوندهای میان ادیان گوناگون و گروههای خاص اجتماعی و تأثیر انواع دیدگاههای دینی بر سایر جنبههای اجتماعی نظیر رفتار اقتصادی را بررسی کرده است. یکی از جنبههای مثبت و بینظیر جامعهشناسی دین وبر، نوعشناسی دینی وی و برساخت انواع مثالی نگرشهای دینی سهگانۀ زهد در دنیا، زهد فارغ از دنیا و عرفان دنیاگریز است. مسئلۀ پژوهش حاضر از این امر نشئت گرفته که وبر، صوفیه را در نوع مثالی عرفان دنیاگریز جای داده است و حال آنکه به نظر میرسد که این دیدگاه با واقعیات تاریخی تصوف و بزرگان صوفیۀ ایران همخوانی نداشته باشد. بنابراین با استفاده از روش اسنادی و بررسی متون و منابع تاریخی مرتبط، به بررسی حیات دنیوی برخی بزرگان طریقت نعمتاللهی در ایران اقدام شد. یافتهها نشان میدهند که برخلاف دیدگاه وبر، این مرشدان صوفی، هم به کار اشتغال داشته و هم در امور اجتماعی و انجام اعمال خیر و عامالمنفعه کوشا بودهاند و نیز به تحصیل و تدریس علوم زمانۀ خود اهتمام داشتهاند. بر همین اساس، انواع مثالی سهگانۀ وبر در نوعشناسی دینی وی، با نوع مثالی چهارمی موسوم به عرفان جامع، که مصداقش صوفیه هستند، تکمیل شدند.<br /> https://s-erfani.kashanu.ac.ir/article_113263_d7c29692d9c857e1b0119ff954c92bfd.pdfدانشگاه کاشانمطالعات عرفانی۲۰۰۸-۶۵۵۵18120220321Examining the effects of Bacchic Poetry of Sufis in the poems of Hossein bin Dahhak known as Khaliبررسی جلوههای خمرسرایی صوفیانه در اشعار حسین بن ضحاک مشهور به خلیع251270113264FAمحسنمحمدیدانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه شهید بهشتی تهران، ایرانعلی اصغرقهرمانی مقبلدانشیار زبان و ادبیات عربی دانشگاه شهید بهشتی تهران (نویسنده مسئول)Journal Article20230129Bacchic poetry has been one of the important themes of poetry in different periods of the history of Arabic literature, which took an independent form from the middle of the second century with the emergence of great poets such as Bashshar Ibn Bord, Ab,ū Nowās, etc., but these poets did not deviate much from the approach of Jāheli poets in Wine poem, and paid more attention to the material and external aspects of wine, and wrote poems describing the cup, the bartender, the companion, etc.
One of the turning points of Wine poetry in the first Abbasi era was the emergence of Sufi Wine poems, which was prominently expressed in the poems of Hossein Ibn Zahhak, the poet of the first Abbasi era; A poet who, despite being antinomianism in his poetic expression, was able to create a beautiful connection between Wine and Sufi images with special skill and mastery, and took advantage of Sufi mysteries in Wine.
Examining this poetic feature by combining descriptive and analytical methods is the subject of this article. The results of the research indicate that Hossein Ibn Zahhak, when Wine still had a sensual and material theme, gave it a Sufi concept and connected it with sacred and spiritual themes. In fact, the first signs of Sufism in poetry first appeared in the poems of Hossein Ibn Zahhak, and then he was able to influence Sufis such as Mansūr Hallaj, and it even seems that poets such as Irāqi, Rumi, Hāfez, Jāmi, etc. were also influenced by him.بادهسرایی از مضامین مهم شعر در دورههای مختلف تاریخ ادب عربی بوده که از نیمۀ قرن دوم با ظهور شاعران بزرگی چون بشار بن بُرد، ابونواس و... شکل مستقلی به خود گرفت، اما این شعرا چندان از رویکرد شاعران جاهلی در خمر فاصله نگرفتند و بیشتر به جنبههای مادی و ظاهری خمر توجه کردند و در وصف جام و ساقی و ندیم و... شعر سرودند. از نقاط عطف اشعار خمری در عصر عباسی اول، ظهور جلوههای خمر صوفیانه بود که بهشکل بارزی در اشعار حسین بن ضحاک، شاعر عصر عباسی اول نمود یافت؛ شاعری که با وجود اباحیگری در بیان شعری، با مهارت و چیرهدستی خاصی توانست تا ارتباط زیبایی بین تصاویر خمری و صوفیانه ایجاد نماید و از رموز صوفیانه در خمر بهره گیرد. بررسی این خصیصۀ شعری با تلفیق شیوۀ توصیفی و تحلیلی، مسئلهای است که به آن پرداخته شده است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که حسین بن ضحاک در زمانی که خمر، هنوز مضمون حسی و مادی داشت، به آن مفهوم صوفیانه بخشید و آن را با مقدسات و مضامین معنوی پیوند داد. در حقیقت نشانههای اولیه تصوف در شعر، ابتدا در اشعار حسین بن ضحاک نمودار گشت و سپس او توانست تا بر صوفیانی چون منصور حلاج تأثیر بگذارد و حتی به نظر میرسد که شاعرانی چون عراقی، مولوی، حافظ، جامی و... نیز از او تأثیر پذیرفتهاند.<br /> https://s-erfani.kashanu.ac.ir/article_113264_bb6d42fdae39ef00f34787c2bdefe605.pdfدانشگاه کاشانمطالعات عرفانی۲۰۰۸-۶۵۵۵18120220321The Mystical Nature and Truth of Prayer and Answer from the Perspective of Ibn ʿArabī with Emphasis on al-Futūḥāt al-Makkīyah and Fuṣūṣ al-Ḥikamحقیقت عرفانی دعا و اجابت از دیدگاه ابنعربی با تکیه بر فتوحات و فصوص271298113265FAیزدانمحمدیدانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی (دانشگاه مفید)؛ دانش آموخته سطح 4 حوزۀ علمیه قمJournal Article20230129.
Wanting is the product of need, and implies paying attention to the agent who fulfills the need. Moreover, human daily life is filled with many needs. According to Ibn ʿArabī, human attention to God and expressing one’s neediness to Him constitutes the truth of prayer and the definite answer to prayer in verses and narrations is only related to this extent that is the essence of prayer. But the supplicant’s request that is expressed after this attention is outside the truth of prayer and conditional. The two main conditions for answering are that it be in line with the interest of the supplicant and in line with the divine decree and destiny.
Ibn ʿArabī, with regard to the truth of prayer and the centrality of these two factors in the request outside the essence of prayer, has divided the answer into four types: Labbayki, Identical ('Ayn) answer, Alternative (Badal) answer, and Delayed and Immediate answer. In Ibn ʿArabī’s mystical system, prayer is the connecting thread of manifestation and existence, providing worldly peace and a cause for receiving emanations (fayḍ) from the source of grace (fayḍ). Among the conditions for receiving an answer are complete attention to God, outward and inward purity, distress, intercession and submission to Him. Ibn ʿArabī, based on a deep understanding of religion and attaining the levels of mystical intuition, has well revealed the truths related to prayer. In this article, I have analyzed his views on the nature of prayer and its types, the truth and types of answer, etiquette and conditions of answer, and answered such questions as: despite God’s definite promise to answer, is there a prayer that is not answered? Why are some prayers not answered? What is the reason for the immediate and delayed answers to prayers? What and how should the supplicant ask so that his request is accompanied by an answer?خواستن، زاییدۀ نیاز و در بطن خود آبستنِ توجه به عامل برآورندۀ نیاز است. و زندگی روزمرۀ آدمی همراهِ بسیاری از نیازمندیهاست. از نظر ابنعربی توجه انسان به خداوند و ابراز نیازمندی به او حقیقت دعا را تشکیل میدهد و اجابت قطعی دعا در آیات و روایات تنها ناظر به این مقدار است که مقوّم ماهیت دعاست. اما اجابتِ خواستۀ داعی که پس از این توجه بیان میشود، بیرون از حقیقت دعا و مشروط است. دو شرط اساسی اجابت این است که بهمقتضای مصلحت داعی و مطابق قضا و قدر الهی باشد. ابنعربی با توجه به حقیقت دعا و محوریت این دو عامل در خواستۀ بیرون از ماهیت دعا، اجابت را به لبّیکی، اجابت عین، اجابت بدل و اجابت بطیء و سریع تقسیم کرده است. در نظام عرفانی ابنعربی، دعا رشتۀ اتصال نمود و بود، تأمینکنندۀ آرامش دنیوی و سبب دریافت فیوضات از منبع فیض است. و از جمله شرایط اجابت، توجه تام به خداوند، طهارت ظاهر و باطن، اضطرار، توسل و انقیاد در برابر اوست. ابنعربی بر پایۀ فهم عمیق از دین و دست یافتن به مراتب شهود عرفانی، بهخوبی از حقایق مربوط به دعا پرده برداشته است. در این مقاله پس از تحلیل آراء او دربارۀ ماهیت دعا و اقسام آن، حقیقت و اقسام اجابت، آداب و شرایط اجابت به ایندست سؤالات پاسخ دادهایم که با وجود وعدۀ اجابت قطعی از سوی خداوند آیا دعایی هست که اجابت نشود؟ چرا برخی دعاها اجابت نمیشوند؟ دلیل اجابت عاجل و آجل دعاها چیست؟ دعاکننده چه و چگونه بخواهد تا خواستهاش قرین اجابت باشد؟ <br /> https://s-erfani.kashanu.ac.ir/article_113265_a4c2a7526f45ce43bbf661d4a17ab583.pdfدانشگاه کاشانمطالعات عرفانی۲۰۰۸-۶۵۵۵18120220321.بازخوانی و ارزیابی ایمان فرعون در اندیشۀ ابنعربی299322113266FAسیده زهراموسوی بایگیدانشجوی دکتری حکمت متعالیه دانشگاه فردوسی مشهدسید محمدموسویدانشیار دانشگاه علوم اسلامی رضوی (نویسنده مسئول)سید عباسحکیم زاده خرددانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه ایلامJournal Article20230129.مسئلۀ ایمان و سعادت حاصل از آن، که یکی از پراهمیتترین مسائل الهیاتی است، فروعات متعددی را بهدنبال دارد. یکی از مباحثی که ذیل مسئلۀ ایمان میتوان مطرح کرد، بررسی گسترۀ نجات بر اساس وسعت دایرۀ رحمت الهی و یکی از بهترین مصادیق قابل تأمل در این باب، مسئلۀ «ایمان و سعادت فرعون» است. ابنعربی، عارف بزرگ مسلمان بر این باور است که فرعون در آخرین لحظات عمرش، ایمان خود را آشکار کرد و سرانجام رستگار شد. دیدگاه او دراینباره که مستلزم نوعی کثرتگرایی در نجات است، واکنشهای مختلفی را بهدنبال داشته است. برخی شارحان وی، از باور ابنعربی دفاع کرده، برخی او را نقد کرده و برخی دیگر تلاش کردهاند با استمداد و استناد به عبارات کوتاهی از فتوحات اثبات کنند شیخ، فرعون را مستحق بهشت نمیداند. پژوهش حاضر که به روش توصیفیتحلیلی و با رویکرد انتقادی نگاشته شده، میکوشد بدین پرسش پاسخ دهد که آیا ادله و نیز مبنای نظری ابنعربی، ایمان فرعون را ثابت میکند؟ نتیجۀ تحقیق نشان میدهد که اگرچه بیشتر انتقاداتی که بر ادلۀ ابنعربی وارد شده ناتمام است، بر اساس مبانی ابنعربی نمیتوان فرعون را از اهل سعادت دانست، زیرا او بهرغم شناخت حق، در مقابل پروردگار استکبار ورزید.<br /> https://s-erfani.kashanu.ac.ir/article_113266_75de31b8798f9166fc6011b5d6bad672.pdf