From the Simplicity of the Divine Essence to the Unity of Being: A Comparative Examination of the Infinitude of the Necessary Existent in the Islamic Philosophical–Mystical Tradition

Norouzi, Sayyed Nima; Amini Nejad, Ali

doi:10.22052/se.2026.257838.1328

From the Simplicity of the Divine Essence to the Unity of Being: A Comparative Examination of the Infinitude of the Necessary Existent in the Islamic Philosophical–Mystical Tradition

Document Type : Original Article

Authors

Sayyed Nima Norouzi ¹

Ali Amini Nejad ²

¹ Higher levels of Qom Seminary, Qom, Iran

² Professor of advanced and higher levels of philosophy and theoretical mysticism, Qom Seminary, Qom, Iran

10.22052/se.2026.257838.1328

Abstract

The problem of the infinitude of the Necessary Being is one of the most fundamental issues in philosophical and mystical theology within Islamic thought. Philosophers from Ibn Sīnā (Avicenna) to Mullā Ṣadrā have considered divine infinitude as a direct consequence of the Necessary Being’s essential necessity and absolute simplicity, whereas the mystics have interpreted it in terms of the personal and absolute unity of existence. This study aims to provide a comparative explanation of these two approaches and to analyze their logical implications, focusing on the relationship between the infinite nature of the Necessary Being and the unity of existence. The research employs an analytical–comparative methodology, based on textual and conceptual analysis of philosophical and mystical sources, in order to compare the epistemological and ontological foundations of both traditions. The findings show that once the actual infinitude of God—which is equivalent to the simplicity of the Necessary Being—is accepted, the personal and absolute unity of existence must logically follow, since within the presence of an infinite and boundless Being, no independent reality can remain. Consequently, theories such as existential interpenetration or dual-layered reality are inconsistent with the premises of divine infinitude. The study concludes that the infinitude of the Necessary Being, both logically and ontologically, entails the personal unity of existence and the system of manifestation (tashʾun), wherein Islamic philosophy and mysticism ultimately converge upon the same truth.

Keywords

Infinitude of the Necessary Being

Simplicity of the Necessary Being

Personal Unity of Existence

Existential Interpenetration

Dual-aspect Theory of Reality

قرآن کریم.

نهج ‌البلاغه. گردآورنده: شریف رضی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.

ابن‌سینا، حسین بن عبدالله. (۱۴۰۴ق). الشفا: الالهیات. قم: منشورات المکتبة المرعشیة.

ابن‌عربی، محیی‌الدین. (۱۴۰۵ق). الفتوحات المکیه. بیروت: دار صادر.

ابن‌عربی، محیی‌الدین. (بی‌تا). فصوص‌ الحکم. به‌کوشش ع. عفیفی. قاهره: دارالکتب المصریة.

اسپینوزا، باروخ. (۱۳۶۰). اخلاق. ترجمۀ محسن جهانگیری. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.

استیس، والتر ترنس. (۱۳۷۹). عرفان و فلسفه. ترجمۀ بهاءالدین خرمشاهی. تهران: طرح نو.

امینی‌نژاد، علی. (۱۳۹۵). عرفان نظری. قم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.

اوپانیشادها. (۱۳۵۲). سرّ اکبر. ترجمۀ دارا شکوه. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.

ایزوتسو، توشی‌هیکو. (۱۳۷۸). صوفیسم و تائوئیسم: تطبیق عرفان ابن‌عربی و عرفان چینی. ترجمۀ م‍ح‍م‍دج‍واد گوهری . تهران: نشر روزنه.

جوادی آملی، عبدالله. (۱۳۸۶الف). تسنیم: تفسیر موضوعی قرآن کریم (جلد ۶). قم: مرکز نشر اسراء.

جوادی آملی، عبدالله. (۱۳۸۶ب). رحیق مختوم: شرح حکمت متعالیه در قرآن و عرفان. قم: مرکز نشر اسراء.

دانا، سید علیرضا و جوادی، محسن. (1397). بود و نمود؛ تحلیل دیدگاه ملاصدرا دربارۀ وحدت وجود. دوفصلنامۀ علمی حکمت صدرایی، 7 (1)، 57-70. doi: 10.30473/pms.2018.5011

دکارت، رنه. (۱۳۷۹). تأملات در فلسفهٔ اولی. ترجمۀ یدالله موقن. تهران: خوارزمی.

رمضانی، حسن. (۱۳۹۲). تحریر تمهید القواعد فی شرح قواعد التوحید و الوجود. قم: مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).

سبزواری، ملاهادی. (۱۳۷۵). شرح منظومه. قم: بوستان کتاب.

سهروردی، شهاب‌الدین یحیی. (۱۳۸۰). حکمة الاشراق. تهران: انتشارات سروش.

سعیدی‌مهر، محمد، و شهیدی، سعیده سادات. (1382). بررسی تحلیلی اصل علیت بر مبنای وحدت شخصی وجود در حکمت متعالیه. پژوهش‌های فلسفی –کلامی، 4 (15-16)، 72-87.

شبستری، محمود. (۱۳۸۵).گلشن راز. تصحیح بهروز ثروتیان. تهران: امیرکبیر.

صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا). (۱۳۸۲). الحکمة المتعالیة فی الأسفار الأربعة العقلیة. چ3. تهران: مؤسسۀ مطالعات اسلامی دانشگاه تهران ـ مک‌گیل.

طباطبایی، سید محمدحسین. (۱۳۶۳). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.

طباطبایی، سید محمدحسین. (۱۳۶۹). رسالة الولایة. قم: بوستان کتاب.

طباطبایی، سید محمدحسین. (۱۳۷۵). نهایة ‌الحکمة. چ2. قم: بوستان کتاب.

فخرالدین رازی (فخر رازی)، محمد بن عمر. (۱۴۲۰ق). المباحث المشرقیة فی علم الالهیات و الطبیعیات. بیروت: دارالکتب العلمیه.

فیاضی، غلامرضا. (۱۳۹۴). شرح نهایة الحکمة. قم: مرکز بین‌المللی علوم اسلامی.

قیصری، داوود بن محمود. (۱۳۸۴). شرح فصوص‌ الحکم ابن‌عربی. قم: انتشارات بیدار.

گرجیان، علی‌اکبر. (۱۳۹۴). مقاله‌هایی در الهیات فلسفی معاصر. تهران: سمت.

گیتا، بهاگاواد. (۱۳۶۶). گیتا: کتاب مقدس هندوان. ترجمۀ ذبیح‌الله منصوری. تهران: بنگاه ترجمه و نشر.

نبویان، سید محمدمهدی و نبویان، سید محمود. (1392). وحدت وجود از دیدگاه صدرالمتألهین. آیین حکمت، ۵ (18)، 177-207.

اکبرزاده نجار، فاطمه، الهی‌منش، رضا، ابوالحسنی، رحمان و کیوانفر، محمد. (1403). بررسی مقایسه‌گونۀ اندیشۀ وحدت شخصی وجود از دیدگاه عرفا و ملاصدرا.(e209024) پژوهشنامه مذاهب اسلامی.

یزدان‌پناه، سید یدالله. (۱۳۹۰). مبانی عرفان نظری. قم: مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).