نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• مجیب الرحمن دهانی ¹
• علی بادامی ²
• خلیل حکیمی فر ³

¹ دکتری ادبیات فارسی، مدرس مدعو دانشگاه سراوان

² استادیار دانشگاه پیام نور، خراسان شمالی

³ دانشیار،ادیان و عرفان ،دانشگاه سیستان و بلوچستان

چکیده

میر گل‌محمدخان زیب مگسی و مولانا محمدعمر سربازی از شاعران بلوچ اهل سنت هستند که هر دو به سرودن اشعار عرفانی اهتمام داشته‌اند. در این پژوهش با هدف مقایسۀ دیدگاه‌های عرفانی شاعران به بررسی و مقایسۀ تطبیقی کاربرد مضامین عرفانی در دیوان دو شاعر پرداخته و اصطلاحات عرفانی حال و مقام و اعتقادات متصوفه و همچنین مضامین قلندری و رمزی به‌کاررفته در اشعار این دو شاعر بلوچ بررسی شده است. نتایج نشان می‌دهد در مقایسۀ این دو شاعر، زیب‌مگسی اصطلاحات عرفانی و قلندری را تقریباً به یک میزان استفاده کرده است، اما مولانا محمدعمر سربازی بسامد بیشتری را در کاربرد اصطلاحات مربوط به سلوک دارد و هر دو شاعر مضامین رمزی مربوط به زیبایی‌شناسی ظاهری را کمتر استفاده کرده‌اند. تفاوت اشعار این دو شاعر ازنظر کاربرد اصطلاحات در این است که زیب‌مگسی جنبه‌های کارکردی اصطلاحات را در نظر داشته و به توضیح آن‌ها پرداخته و نظر خود را بیان کرده است، اما مولانا محمدعمر سربازی بیشتر به جنبۀ توصیفی توجه داشته و از این اصطلاحات برای مدح استفاده کرده و دیدگاه خود را ارائه نداده است.

کلیدواژه‌ها

• رموز عرفانی
• زیب‌مگسی
• سلوک
• قلندری
• مولانا محمدعمر