منظومه عرفانی سعدی در بوستان

نویسنده

دانشگاه کاشان

چکیده

  سعدی از بزرگ­ترین شخصیت­های ادبی ایران در طول تاریخ شعر و ادب فارسی است که در مورد جنبه­های مختلف شخصیت و شعر او کتب و مقالات متعدد نوشته شده است؛ اما آنچه این نوشته در پی طرح آن است، مسئله­ای است که در نوشته­های معاصران ما در باب سعدی کمتر بدان توجه شده است و آن، نشان دادن شخصیت معنوی و عرفانی سعدی در آثار او و به­ویژه در بوستان است، بدین معنی که سعدی در این منظومه فقط از مفاهیم عرفانی استفاده نکرده است، بلکه فکر مسلط در این اثر، فکر عرفانی است و این مسئله به دلیل تربیت عرفانی سعدی و یا حتی اعتقاد به این­گونه آموزه­هاست؛ چیزی که در تلقی قدما از شخصیت سعدی نیز کاملاً مشهود است. منظومه فکری سعدی در آثار او به­ویژه در غزلیات و بوستان، منظومه عرفانی است و این سخن هرچند به معنی اعتقاد مسلم سعدی به جزئیات تصوف حداقل در تمام مراحل زندگی او نیست، نشان دهنده غلبه این تفکر در منظومه فکری اوست.   بدین منظور این نوشته به بررسی منظومه عرفانی سعدی در بوستان و تطابق فکری سعدی با محورهای فکر عرفانی در بوستان پرداخته است و در آن، مباحثی چون تربیت عرفانی سعدی در نظامیه بغداد و اشاره تذکره­نویسان درباره شخصیت معنوی سعدی و نیز محورهای عمده تفکر عرفانی در ضمن حکایات بوستان مطرح شده است.  

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Sa‘di’s Mystical System of Thought in Bustān

نویسنده [English]

  • H Qorbānpour Ārāni

چکیده [English]

Sa‘di is one of the greatest Iranian literary personalities throughout the history of Persian belles- letters and poetry, that so many books and articles have been written on different aspects of his personality. But the subject matter of the present paper is something about which has been paid attention less, that is Sa‘di’s spiritual and mystical personality reflected in his works particularly in Bustān.
In this poetic work, Sa‘di has not merely used mystical concepts, but the dominant thought in it is mystical, and this is because of his spiritual training and even of his belief in such teaching; a point which is clearly perceptible in the previous researcher’s views.
The whole mental system of Sa‘di manifested in his works especially in Ghazaliyāt and Bustān is mystical. It does not mean that he has had a firm belief in Sufism in all walks of his life but shows that this attitude is dominant in his mental system.
This article tries to examine Sa‘di’s mystical system of thought in Bustān and furthermore deals with such subjects as: Mystical training of Sa‘di in Nezāmiyeh of Baghdād, biographer’s references to Sa‘di’s spiritual personality and basic directions of his mystical thought in Bustān.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sa‘di
  • Bustān
  • Mystical Thought
  • Malāmati Views
  • Fotowwat
دوره 6، شماره 1 - شماره پیاپی 11
11
فروردین 1389
صفحه 161-200
  • تاریخ دریافت: 09 بهمن 1401
  • تاریخ بازنگری: 30 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش: 09 بهمن 1401