زمینه ها و انگیزه های اتّحاد انبیا در مثنوی

نویسنده

دانشگاه کاشان

چکیده

کتاب مثنوی شریف، معنویت و شرافت خود را مدیون عوامل مختلفی است که شاید استفادهها و استنادهای متنوّع و هنری صاحب مثنوی از قرآن کریم، در رأس آن عوامل قرار داشته باشد. یک دسته از بهرههای معنوی و درسهای معرفتی و پربسامد مولانا از کتاب حق تعالی نیز بیگمان از راه دقّت و تأمّل در احوال و اقوال پیامبران الهی حاصل آمده است.
نوشتار حاضر میکوشد برخی از این درسها و نکتهیابیهای عرفانی-اخلاقی مولانا را، با محور و موضوع اتّحاد و همانندی انبیا، در حد مجال و مقال، کشف کند و تبیین نماید. از این رو، نگارنده در بخش اول مقاله به معرفی و دستهبندی مباحث مربوط به اتّحاد و همانندی انبیا در قرآن، به عنوان مأخذ نظری و اصلی مولانا در این باره پرداخته است، با عناوینی مثلِ اتّحاد و همانندی انبیا در مبدأ دعوت، اهداف و وظایف مشترک در بعثت و پیام انبیا، و همانندی یا اتّحاد قرآن با کتابهای پیشین؛ و سپس، تجلّی و تأثیر همین موضوع در مثنوی، در بخش دوم یا متن مقاله بازنمایی میگردد، با عناوینی مثلِ همانندی در شخصیت، همانندی در دعوت و همانندی در هدف انبیا، که هرکدام در بخشهای کوچکتر، به همراه نمونههای مشخّص بررسی و تبیین شده است.
سخن تازه این گفتار آن است که مخاطبان کتاب مثنوی، میتوانند با پیروی از شیوه معنوی و معرفتی مولانا در استفاده از کتاب الهی، به «سرّ صحف» واقف آیند، و با کشف و درک همانندیها و همسانیهای(دعوتی و شخصیتی) انبیای الهی، به عوامل و دلایل مهم و با استحکامی جهت تقریب مذهبی و تفاهم بینالادیانی دست پیدا کنند، و با این معرفت حیاتبخش، ریشه بسیاری از اختلافات و جنگهای دینی و عقیدتی در جهان خاکی را شناسایی و رفع سازند، و در نهایت به زندگی مسالمتآمیزتر، انسانیتر و الهیتری دست پیدا نمایند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Backgrounds and Incentives of the Prophets,:union: in Rumi's Mathnawi

چکیده [English]

The spirituality and nobility of Rumi's Mathnawi are indebted to
different factors of which taking various and artistic advantages from the
Holy Qurān can probably be considered as the foremost ones.
Undoubtedly, a group of spiritual benefits and informative lessons of
Mathnawi is taken through deliberation on the sayings and behaviors of the
messengers of God mentioned in the Holy Book.
The present paper tries, as far as possible, to clarify some of these
ethical and mystical teachings centered on the theme of :::union::: of
messengers of God. Hence, in the first section, the author has introduced
and classified teachings related to the integration of messengers as the basic
theoretical reference of Rumi. The subtitles of this section are such as: The
integration of messengers in the source of call, the common duties and
purposes of their prophetic mission and the sameness of the Holy Qurān
with early scriptures. In the second part, through various subtitles such as
the similarity of messengers of God in personality, invitation and goals are,
the impact of the same subject on the Mathnawi illustrated.
The Fresh matter of the paper is that the addressees of Mathnawi,
through following Rumi's spiritual and instructive manner in using of the
Holy Book, can realize the secret of the scriptures, then, by finding out the
similarities and samenesses of God's messengers, the readers can attain

کلیدواژه‌ها [English]

  • Mathnawi
  • the Holy Qurān
  • the Messengers of God
  • :union:
دوره 4، شماره 1 - شماره پیاپی 7
7
فروردین 1387
صفحه 93-124
  • تاریخ دریافت: 09 بهمن 1401
  • تاریخ بازنگری: 30 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش: 09 بهمن 1401