پژوهشی در زندگانی، احوال و افکار حمدون قصّار

نویسنده

دانشگاه زنجان

چکیده

بررسی و نقد شیوه یادکرد حمدون قصّار در منابع معتبر تصوف، ازآغاز قرن چهارم تا حـدود قرن سیزدهم، بخش نخست این مقاله را تشکیل می‌دهد. بخش دوم، اطلاعاتی از زندگانی این عالم فقیه و محدث را در بر می‌گیرد و به این پرسش‌ها که آیا می‌توان حمدون قصّار را مؤسس فرقه ملامتیه نامید؟ و آیا پیروان حمدون در زمان حیاتش به نام حمدونیّه یا قصّاریه خوانده می‌شده‌اند، پاسخ می‌گوید و سپس، به طرح آرا و اندیشه‌های او می‌پردازد. بررسی ما نشان می‌دهد که وی خلق، نفس و دنیا را از موانع عمده راه کمال آدمی می‌شمارد و به برگذشتن از آن‌ها توصیه و تأکید دارد و برای نیل به این مقصود، روش ‌های تربیتی خاصی نیز ارائه می‌کند؛ اما برخلاف آنچه بعضاً ادعا می‌شود در گفتار، کردار و شیوه تعلیمی‌اش، از آنچه اسباب بغض و نفرت خلق را فراهم آورد و ملامت آنان را برانگیزد، کم‌ترین نشانی یافت نمی‌شود. در این مقاله به ضرورت، از شیوه زندگی حمدون نیز سخن به میان آمده و آشکار شده که وی علی‌رغم آن‌که در خوارداشت نفس خویش می‌کوشد و بر خود سخت می‌گیرد، دیگران را گرامی می‌دارد و با آنان رابطه‌ای مبتنی بر مدارا و اغماض دارد. به علاوه او از مسائل پیرامون خویش نیز غافل نیست و از فرصت‌ها برای شناساندن آفات اجتماعی روزگارش بهره می‌جوید.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Hamdoun Qassār «A Survey in his Life and Thoughts»

چکیده [English]

The first part of this article includes an analysis and criticism of the way Hamdoun Qassār has been described in the valid writings of Sufism from the beginning of the 4th century to the end of the 13th century. The second part, presenting some biographical facts of him as a Muslim traditionist and jurist, distinctly replies to two questions: i) Whether or not Hamdaun- Qassār can be regarded as the founder of the Malāmatiyeh sect? and ii) Whether or not his disciples were reffered to as Hamdauniyeh or Qassāriyeh in his own lifetime? Then it proceeds to his thoughts and ideas.
This survey shows that he regards human beings, carnal soul and material world as the major barriers upon the way of human transcendence and strongly advises that one must get rid of them. To achieve this he also recommends certain educational methods.
But in spite of some claims, there is no trace in his words, deeds and educational way from whatever that might create animosity and hatred among people or evoke their reproach.
In the present paper, necessarily, Hamdoun's style of livling is propounded and it has been manifested that despite the fact that Hamdoun degrades his despotic soul and presses hard upon himself, he venerates
other people and tries to set up a relation with them based on toleration and indulgence. In addition, he is well aware of his invirons and seizes the opportunities to introduce the social corruptions of his time.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Hamdoun Qassār
  • Malāmatiyyeh
  • Qassāriye
  • Hamdouniyyeh
  • Khorāsān Sufism
دوره 4، شماره 1 - شماره پیاپی 7
7
فروردین 1387
صفحه 181-212
  • تاریخ دریافت: 09 بهمن 1401
  • تاریخ بازنگری: 30 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش: 09 بهمن 1401