سیمای ابلیس در آثار عین القضات همدانی

نویسنده

ادبیات فارسی

چکیده

اگر حسین منصور حلاج را مؤسس نظریه دفاع از ابلیس بدانیم، بی شک عین القضات همدانی گسترش دهنده و مفسر بی همتای این نظریه است، او مبانی این نظریه را وامدار حلاج است ولی تقریر تازه و بدیعی از واقعه طرد و لع نت شدن ابلیس ارائه می کند که او را در زمره بزرگترین مدافعان و ستایش گران ابلیس قرار می دهد. این مقاله با استناد به آرای عین القضات همدانی سیمای اجمالی ابلیس در آثار او را ترسیم می کند و به تبیین مبانی دفاع او از این عصیانگرِ مطرود می پردازد. ابلیس در آثار عین القضات همدانی سیمایی دوگانه دارد؛ یکی چهره ای که از آن اغلب با عنوان شیطان که وسوسه گر و گمراه کننده آدمیان است، یاد می کند؛ دیگری چهره ای است که در خلال دفاعیات و ستایش او از ابلیس ترسیم می شود، از دیدگاه او ابلیس عاشق پخته ای است که از فرمان معشوق تمرّد می کند تا کمال خویش را بنماید، تا به جهانیان ثابت کند که او و تنها او از اراده حقیقی خداوند در این فرمان آگاه بود و اراده خدا چیزی نبود جز تمرّد عاشق هزار ساله اش از سجده کردن به غیر او.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Satan’s Face in the Works of ‘Eyn al-Qozāt Hamadāni

نویسنده [English]

  • Narges Hasani

چکیده [English]

If we consider Hosseyn ibn Mansour Hallāj as the founder of the theory of defending Satan, no doubt, ‘Eyn al-Qozāt Hamadāni will be the unique interpreter and developer of this theory. He owes to Hallāj for the bases of this theory, but he presents such a new and innovative explanation of Satan‘s banishment and damnation that makes him one of the greatest defenders and adorers of Satan.
Relying on Hamadāni‘s views, this article deals with a general view of Satan in Hamadani‘s works and an explanation of his principles for defending this banished rebel. In hamadāni‘s works, Satan has a dual face one is the face of a deceiving tempter of human beings. The other is the face drawn during his adoring and
defending of Satan. From his viewpoint, Satan is an experienced lover who rebelled against the beloved‘s order to show his perfection and to prove to the world that he and only he was aware of God‘s true will in this order which was the rebel of His thousand-year old lover from prostrating other than Him.

کلیدواژه‌ها [English]

  • eblis
  • Satan
  • Mysticism
  • ‘Eyn al-Qozāt Hamadāni
  • تاریخ دریافت: 09 بهمن 1401
  • تاریخ بازنگری: 06 اسفند 1402
  • تاریخ پذیرش: 09 بهمن 1401