صورت: ره‌زن یا ره‌نما؟ بحثی در اصالت معنا و هویت دو‌گانه صورت در اندیشه مولانا

نویسنده

دانشگاه شیراز

چکیده

اصالت معنا را می‌توان در تناظر با خدامحوری و وحدت هستی، رکن اساسی جهان‌بینی مولانا دانست‌. در این مقال، ضمن توضیح اصالت معنا در سه جنبه مبدئیت، محتوا بودن و غائیت، به مجاز بودن عالم صورت و ویژگی‌های صورت از جمله‌: محدودیت، تکثّر، فرعیت، زوال، تضاد و ابزار‌محوری پرداخته می‌شود، و ضمن بیان هویت دوگانه صورت که به جهت همین هویت هم می‌تواند ره‌زن و مانع، و هم ره‌نما و مقرب باشد، بیتِ «ای بسا کس را که صورت راه زد/ قصد صورت کرد و بر الله زد» با بیان آرای پنج تن از شارحان مثنوی از قدما (لاهوری، اکبرآبادی، عبد ‌اللطیف، خواجه ایوب و سبزواری) تفسیر می‌شود و در نهایت، تفسیر منتخب با لحاظ دو ساحت منطق درون‌متنی و برون‌متنی طرح و بر آن استدلال می‌شود‌.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Form: Leading or Misleading A Discussion on Esoterism and Dual Identity of the form in Molavi’s Thought

نویسنده [English]

  • Saeed Rahimian

چکیده [English]

Esoterism (or dealing with inward aspect of things) with regard to the unity of existence and centralizing God can be considered as the main basis of Mowlavi’s world-view. Explaining esoterism in three dimensions of being the origin, the content and the end, we try to deal with the figurative-ness of the world of form and its characteristics such as limitation, plurality, unreality, destruction, contrary and dependency. Regarding the dual identity of form that can make it leading and/or misleading, we study this verse of Molavi, ‘perhaps someone is led or misled by form/ intends the form and finds or looses God’ and display the views of five commentators of Mathnavi (Lahoori, Akbarabadi, Abdollatif, Khaje Ayyoob and Sabzevari). Finally, the chosen commentary is presented and supported considering the two realms of inside and outside of context.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Form
  • Meaning
  • misleading
  • being nigh to God
  • Molavi
  • Mathnavi
دوره 3، شماره 1 - شماره پیاپی 5
5
فروردین 1386
صفحه 69-81
  • تاریخ دریافت: 09 بهمن 1401
  • تاریخ بازنگری: 30 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش: 09 بهمن 1401