قلمرو و ماهیت شعر از دیدگاه عرفانی عطار

نویسنده

دانشگا ه زنجان

چکیده

موضوع ادبیت متن و به‌ویژه شعر و ماهیت آن، از موضوعاتی است که عطار مانند پاره‌ای از عارفان دیگر، بسیار بدان‌ها توجه داشته، و هرچند تعریفی منطقی از گونه حد و رسم، از آن‌ها به دست نداده، با دیدگاه عرفانی خویش بسیار بدان‌ها اندشیده و بارها در آثار خود به تبیین و توضیح آن‌ها پرداخته است. البته او به دلیل نگاه عرفانی‌اش، به شعر، نیز داستان، بیشتر از زاویه محتوا و کارکرد می‌نگرد و شعر راستین را شعری می‌داند که با شرع و عرش در پیوند باشد و از ذکر و فکر، و درد و داغ مایه بگیرد. با این همه بر خلاف مشهور، نسبت به فرم و زبان نیز، نه تنها بی‌توجه نبوده که بسیار بدان‌ها اهمیت می‌داده و می‌کوشیده است تا برای بیان اندیشه‌ها، آزموده‌ها و مواجید عرفانی خویش به برترین فرم و زبان دست یابد. او شعری را که در پناه شرع باشد و از ذکر و درد مایه گرفته باشد، ادامه تفسیر وحی می‌داند و حتی آن را در خاستگاه با وحی یکی می‌شمارد؛ در برابر شعری را که این‌گونه نباشد «حیض الرجال» می‌نامد و «حجت بی‌حاصلی» می‌خواند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

‘Attar’s Mystical Viewpoint on the Realm and the Nature of Poetry

نویسنده [English]

  • Mahdi Muhabbati

چکیده [English]

The literature of text, especially poetry and its nature is a subject that ‘Attār, like some other mystics, pays attention of very much. Although he does not give a logical definition and description of it, ‘Attār explains and reflect on it in his works repeatedly according to his mystical views. Because of his mystical attitude, he looks at poetry and story from the perspective of content and function. He believes the true poetry has to be in harmony with religious law and Divine Throne, and stem from the remembrance of God and the pain of love. Nevertheless, contrary to common belief, we can say that ‘Attar is not heedless of form and language rather, he tries to find the best form and language for his thoughts and mystical ecstasies. He considers any poetry which is accorded with religious law and arises from the remembrance of God and the pain of love as the extension of the interpretain of revelation, and even counts it in origin the revelation itself. Unlike to this kind of poetry, he considers other kinds as ‘insignificant’ and ‘fruitless demonstration’.

کلیدواژه‌ها [English]

  • ‘Attar
  • Poetry
  • mystical poetry
  • Form
  • Content
  • تاریخ دریافت: 09 بهمن 1401
  • تاریخ بازنگری: 30 فروردین 1403
  • تاریخ پذیرش: 09 بهمن 1401