سخنان نویافته دیگر، از محمد بن کرام

نویسنده

دانشگاه تهران

چکیده

ابو عبدالله محمد بن کرام سیستانی نیشابوری (متوفی: 255 هجری)، پیشوای کرامیان، کسی است که آن‌چه مؤلفان ملل و نحل در بار‌‌‌‌ه او و پیروان او نوشته‌اند، همه دروغ و ناروا، و تهمت و افتراست که از سوی دشمنان در باره آن‌ها گفته شده است. آثار و نوشته‌های آنان نیز از سوی دشمنان نابود شده است و چیز چندانی از آن‌ها به دست نرسیده است. یک اثر برجسته و عالی که از ایشان در حوزه تفسیرِ عرفانیِ قرآن، خوش‌بختانه باقی مانده است، کتابی است با نام «الفصول» از عبد الوهّاب حنفی، که پاره‌ای از سخنان محمد بن کرام در آن آمده است و تا کنون سه نسخه از آن شناخته شده است. ما پیش‌تر در مقاله‌ای سخنان محمد بن کرام را که در این تفسیر آمده، از روی دو نسخه آستان قدس رضوی و نسخه کتابخانۀ مرکزی دانشگاه تهران، استخراج و تدوین کرده‌ایم، و در این‌ مقاله، از روی نسخه موزه بریتانیا. بیشتر آن‌چه در این‌جا آمده، در دو نسخه پیشین نیست، چند مورد تکراری آن‌ها هم، با دو نسخه پیشین اختلافاتی دارد. از این سخنان بر می‌آید که محمد بن کرام زاهدی است یگانه و عارفی است ژرف‌اندیش و روشن‌ضمیر و تنزیهی‌مشرب از نوع بایزید بسطامی. نیز همین سخنان دلیل آشکاری است بر دروغ و ناروا بودنِ آن‌چه در کتاب‌های ملل و نحل در باره او و فرقه او گفته شده است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Nealy discovered Mystical Words of Muhammad Ibn Keram Abu 'Abdullah Muhammad Ibne

چکیده [English]

Keram Sistani Neishaboori (d.255) wds the leadewr of Keramian whose works were destoryed by his enemies. All What has been said about him by the authors of Melal-Va-Nehal is false and wrong accusation. A prominent work on the mystical interpretation of the Holy Quran, 'Abdulvahhab Hanafi's Alfusul, includes sone of his speeches. In this paper, his words have been extracted from the British Musim copy of the book, showing him to be a great sufi and d great sophasticated thinker and scholar. The paper also refutes all that has been said against him in Melal-va-Nehal.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Muhammad Ibn Keram
  • Alfusul
  • تاریخ دریافت: 09 بهمن 1401
  • تاریخ بازنگری: 30 فروردین 1403
  • تاریخ پذیرش: 09 بهمن 1401