آرا و عقاید معروف کرخی

نویسنده

دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

در مقاله حاضر نشان داده می‌شود که سعدی –شاعر و نویسنده بزرگ قرن هفتم- علاوه بر استادی در انواع سخن، در سلکِ اصحاب فتوّت و جوانمردی حضور ، و در فرقه سقّایان این طریق عضویت داشته است. همچنین روشن می‌شود که او در این راه صاحب سلوک بوده و در سلسله پیران و مشایخ این طریق، صاحب جایگاه بوده است. نویسنده می‌پذیرد اسنادی که در این مقاله برای اثبات این مدعا ارائه می‌شود، تاب نقد تاریخی را ندارد، اما چندان دور از حقیقت نمی‌بیند که سعدی در زنجیره‌ای قرار گیرد که در فتوّت و جوانمردی فرزندِ معنویِ شیخ شهاب الدین به شمار آمده باشد. اما این‌که سعدی از میان اصناف گوناگون جوانمردی چرا در فرقه سقّایان قرار می‌گیرد، شاید از آن رو باشد که میان سقّایی و مدّاحی رابطه‌ای وجود دارد-چنان‌که در فتوت‌نامه‌ها آمده است-، و برای سعدی که در مدیح رسول و اهلِ بیت او و صحابه او بالاترین جایگاه تاریخی را داشته، ورود به این سلک غیر منطقی نمی‌نماید. نکته آخر آن‌که سقّا شدن سعدی نه از رهگذرِ نیازِ شغلی بوده، بلکه ظاهراً از رهگذرِ پیری به این سلک درآمده که او از جماعتِ سقّایان بوده است، وگرنه قراینی در این گفتار می‌آید که نشان ‌دهد سعدی در کمالِ تموّل و ثروت می‌زیسته، و درگاهش مانند درگاه سلاطین و امرا، دارای حاجب و دربان بوده است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Ma'ruf Karkhi's Ideas

نویسنده [English]

  • h Zolfaghari

چکیده [English]

Ma'ruf Karkhi is the pioneer of Sufism in Baghdad. He played a significant role in shifting Sufism from asceticism to mysticism. A study of his words and ideas shows that he was the first to define Sufism. He defines Sufism as perceiving the truths, expressing the subtlelties, and keeping off the people. His definition has attracted scholars such as Nicholson who studied Sufism. The present paper analyzes Karkhi's ideas through his works and words. The paper also discusses dimensions of his personality. Knowing his personality can in many ways clarify the history of Sufism. Mandayan beliefs can be traced in his ideas because his father was Mandayan.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ma\'ruf Karkhi
  • Sufism
  • Ascetieism
  • تاریخ دریافت: 09 بهمن 1401
  • تاریخ بازنگری: 30 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش: 09 بهمن 1401