نقد و ارزیابی تفاسیر عر فانی متأخر امامیه

نویسندگان

چکیده

یکی از روش‌های تفسیری کهن، روش تفسیری عرفانی است. در عصر حاضر، این روش تفسیری نیز با تفاوت‌هایی، راهش را ادامه داده است. این تفاوت‌ها و تمایزها به قدری است که می‌توان تفسیر عرفانی را به دو شاخه متقدم و متأخر تقسیم کرد. از نمونه آثار برجسته‌ای که بر اساس روش تفسیری عرفانی متأخر، در مکتب امامیه نگاشته شده‌اند، می‌توان به تفسیر کیوان قزوینی، مخزن العرفان بانوی اصفهانی و آثار تفسیری علی صفایی حائری اشاره کرد. مفسران عرفانی متأخر، فهم قرآن را تعمیم داده‌ و به نوشتن تفسیرهای عامه‌پسند همت گماشته‌اند. این گرایش، رویکرد شایع و رو به گسترشی دارد که اثر بسیار زیادی بر فضای فکری جامعه‌ـ چه در سطح خواص و چه عامه مردم‌ـ نهاده است؛ از این رو نقد و تحلیل این گرایش ضروری به نظر می‌رسد. این روش تفسیری هرچند از فواید و محاسنی برخوردار است، اما کاستی‌هایی نیز دارد؛ از جمله این کاستی‌ها می‌توان به عدم ارائه روش علمی و نظام‌مند، گسیختگی از سنت تفسیری، کم‌توجهی به روایات معصومان، عصری‌اندیشی و تکیه بر کشف و شهود غیر معصومانه اشاره کرد.

کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت: 09 بهمن 1401
  • تاریخ بازنگری: 28 تیر 1403
  • تاریخ پذیرش: 09 بهمن 1401
  • تاریخ انتشار: 01 مهر 1390