بررسی تطبیقی کهن‌الگوی سایه در آراء یونگ و رد پای آن در غزل‌های مولانا

نویسندگان

چکیده

از دیدگاه کارل‌گوستاو یونگ، انسان‌ها علاوه بر ضمیر ناخودآگاه شخصی یا فردی، بخش مشترک دیگری به نام ناخودآگاه جمعی یا فرافردی دارند. محتویات این بخش از روح و ذهن را کهن‌الگو‌ها تشکیل می‌دهند. یکی از این کهن‌الگو‌ها که نزدیک‌ترین چهره به ناخودآگاه شخصی و خودآگاهی‌ست، «سایه» نام دارد. کهن الگوی سایه، قسمت منفی و حیوانی، غریزی، زشت، نفرت‌‌انگیز و ناپسند آدمی‌ست. چیزی است که همه انسان‌ها مایل‌اند آن را از دیگران مخفی کنند.
در این مقاله، پس از نگاهی کوتاه به مکتب روانکاوی یونگ، به تحلیل و تشریح کهن‌الگوی سایه پرداخته شده است و با در نظر گرفتن دو نقش مثبت و منفی برای سایه، چنانکه یونگ در نظریاتش تحلیل کرده است، در آغاز واژگان و در مرحله بعد مفاهیم و مفردات مربوط به این شاخصه در زبان مولانا و سرانجام، رمزهایی که در غزلیّات شمس آمده و با این کهن‌الگو قابل تطبیق است، بررسی شده است. با توجه به شواهد و نتایج حاضر در متن، جنبه منفی سایه با واژگانی چون گرگ، روح حیوانی و... ، مفاهیمی مانند «وجود نداشتن جان بی سایه»، «جان کژ اندیشه و یا بد اندیشه» و رمزهایی همچون نفس، دزد، فرعون، سگ، اشتر کین‌دار و غول نمایان شده است. در پایان، بخش کوتاهی به وجه مثبتی که شناخت این کهن‌الگو به دنبال دارد، در غزلیّات، اختصاص داده شده است. بارزترین ویژگی سایه در این مورد، خودشناسی و خداشناسی است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Comparative Survey of the Archetype of Shadow in Jung`s opinion and it`s Tracts in Shams (Persian poet) sonnets

چکیده [English]

As sight of Carl Gustav Jung, humans thereto having individual unconsciousness, have other common site which is called meta-individual or communal unconscious. Consist of this mentality is archetype of shadow one of the closest face to individual unconscious and awareness too. Archetype of shadow is negative, non-human, instinctive and human being’s, which mankind attempt to conceal is.
This essay analyzed by archetype of shadow As Jung has analyzed his opinions and After a brief look at the psychoanalysis of Jung, it is considered with both positive and negative role for the shadow, Then at the beginning of words and concepts and terms related to the characteristics of the language of Rumi, and finally the codes that come with that archetype -the applicable, have been investigated. According to the evidence and present the results in context, the negative aspects of the shadow of words Has been detected such as wolves, spirit animal, concepts such as "the absence of the shadow of death," "dead wrong idea or bad idea" and codes of thief , Pharaoh, dog, and giant and etc. Finally, the brief part is dedicated to recognize the positive aspects of this archetype, the most striking feature of the shadows in this case, is self-knowledge and Theology.

  • تاریخ دریافت: 09 بهمن 1401
  • تاریخ بازنگری: 30 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش: 09 بهمن 1401