دیدگاه عطار نیشابوری در خصوص عدم

نویسندگان

چکیده

مسأله عدم به موازات مسأله وجود، یکی از مهم‌ترین مباحثی است که همواره در شمار افکار اصلی فلاسفه و عرفا بوده است. عطار نیشابوری، با تسلط در مبانی حکمت و عرفان اسلامی، دیدگاه خود را در خصوص عدم با اشارات لطیف و مضمون آفرینی‌های ظریف به وضوح نمایان ساخته است. از دیدگاه عطار؛ «عدم، عدم به نام است» و در واقع یک مرحله از مراحل ظهور نور وجود به شمار می‌آید. وی در استدلالی دیالکتیکی بیان می‌کند: ورای ذات حق چیز دگری نیست و دو عالم فرزند عدم‌اند و ندر نگاه عشق است که عدم و وجود یکسان می‌گردد.
این پژوهش که به روش اسنادی انجام شده، نخست نگرش‌های بزرگان در خصوص رابطه عدم و وجود، قلمرو معنایی عدم، خاستگاه مطلق هستی و چشم‌انداز معنایی فنا و مرگ رت مورد بررسی قرار داده است. سپس با ذکر اشعاری از عطار به جهان‌بینی وی در این زمینه پرداخته است؛ زیرا در پرتو شناخت دقیق سهم معرفتی عطار، از عدم می‌توان بسیاری از دقایق و نکات تصوف و عرفان اسلامی را تجزیه و تحلیل نمود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Viewpoint of ‘Attār about Non-Being (‘Adam)

چکیده [English]

Non-Being, in parallel with being, has always been among the major thoughts of philosophers as well as mystics. ‘Attār, proficient enough in the fundamentals of Islamic philosophy and mysticism, has made clear his viewpoint about Non-Being with subtle allusions and elegant purports. The present study aims to, first investigate the attitudes of eminent figures regarding the relationship between Non-Being and being, the semantic field of Non-Being, the unconditional birthplace of being, and the semantic perspective of death and mortality. Then, with reference to some of ‘Attār’s poems, it will represent his worldview regarding this matter. From the viewpoint of ‘Attār, “Non-Being is only a nominal Non-Being”, and as a matter of fact, it is one of the stages of the emergence of the light of being. As he states in a dialectic way, there is nothing beyond the Essence of God, and the two worlds are the offsprings of Non-Being, and it is through the eye of love that Non-Being and being become the same.
The Present study, which has been carried out in a documentary (library)method, therefore tries to investigate this prominent figure’s position on Non-Being because we can analyze many of the Islamic mysticism points and facts in the light of exactly understanding ‘Attār’s mystic share of Non-Being.

دوره 10، شماره 1 - شماره پیاپی 19
19
فروردین 1393
صفحه 143-174
  • تاریخ دریافت: 09 بهمن 1401
  • تاریخ بازنگری: 30 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش: 09 بهمن 1401