مفهوم شناسی عالم مثال و قوه ی خیال در مثنوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار دانشکده ادبیات فارسی و زبان‌های خارجه دانشگاه سمنان
2 استادیار دانشکده ادبیات فارسی و زبان‌های خارجه دانشگاه سمنان
3 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سمنان
چکیده
خیال و مباحث مرتبط با آن ازجمله موضوعاتی است که در علوم مختلف ازجمله در عرفان، فلسفه و ادبیات مورد توجه قرار گرفته است. مولانا، بزرگ‌ترین شاعر عارف ایرانی هم در مثنوی گران‌قدر خود به این موضوع پرداخته است. در این مقاله با بررسی قوۀ خیال و عالم مثال در مثنوی سعی شده است ماهیت و کیفیت خیال و جایگاه عالم مثال در اندیشۀ مولانا تا حدودی روشن شود. در پژوهش حاضر، بعد از ذکر مفهوم خیال ازنظر فلاسفه و عرفا تحلیل مفهومی عالم مثال و قوۀ خیال در مثنوی معنوی پرداخته شده است. نتایج پژوهش بیانگر آن است که مولانا همانند حکما، خیال را در دو معنی خیال متصل و خیال منفصل به کار برده است. او در بسیاری از نظریات خود دربارۀ عالم مثال با ابن‌عربی و شیخ اشراق دیدگاه‌های مشترکی دارد و به تجرد عالم مثال و نقش آن در شناخت و درک حقیقت باور دارد.
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 26 بهمن 1403
  • تاریخ بازنگری 26 خرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 09 مهر 1404
  • تاریخ انتشار 01 آذر 1404