وجود لایههای متعدد در متون عرفانی اجازۀ خوانشها و نقدهای متنوعی را به منتقد ادبی میدهد. نقد کهنالگویی، یکی از رویکردهایی است که با استفاده از آن میتوان به بررسی مباحث عرفانی پرداخت. این رویکرد از مباحث روانشناسی تحلیلی به ادبیات راه یافته است. پژوهش حاضر بهشیوۀ توصیفیتحلیلی، به نقدِ دفاع عرفا از ابلیس بر پایۀ رویکرد کهنالگویی میپردازد. نتایج پژوهش نشان میدهد که دفاع و ستایش گروهی از عرفا از ابلیس ناظر به ستایش پیر خرد در وجه منفی آن و دفاع از کهنالگوی سایه در سویۀ مثبت این کهنالگوست. ابلیس معلم ملائکه بود و رفتار او در سجده نکردن برای انسان تعلیم یکتاپرستی و وجهی از پیر خرد است؛ همچنین وسوسههای ابلیس و مشکلاتی که بر سر راه سالک قرار میدهد، راهی برای رسیدن به یکپارچگی روانی و مقابله با سایۀ بزرگ روان است که همانند حائلی میان فرد و حقیقت راستین عمل میکند و فقط کسانی به حقیقت واقعی میرسند که سایه را در خود حل کنند؛ بنابراین، این دو کارکرد مهم ابلیس سبب ستایش او ازسوی برخی از عرفا شده است.
پیکانی,پروین و سلطانی کوهبنانی,حسن . (1404). نقد دفاع عرفا از ابلیس با تکیه بر نظریۀ کهنالگویی یونگ. مطالعات عرفانی, 21(1), 239-264. doi: 10.22052/se.2025.115269
MLA
پیکانی,پروین , و سلطانی کوهبنانی,حسن . "نقد دفاع عرفا از ابلیس با تکیه بر نظریۀ کهنالگویی یونگ", مطالعات عرفانی, 21, 1, 1404, 239-264. doi: 10.22052/se.2025.115269
HARVARD
پیکانی پروین, سلطانی کوهبنانی حسن. (1404). 'نقد دفاع عرفا از ابلیس با تکیه بر نظریۀ کهنالگویی یونگ', مطالعات عرفانی, 21(1), pp. 239-264. doi: 10.22052/se.2025.115269
CHICAGO
پروین پیکانی و حسن سلطانی کوهبنانی, "نقد دفاع عرفا از ابلیس با تکیه بر نظریۀ کهنالگویی یونگ," مطالعات عرفانی, 21 1 (1404): 239-264, doi: 10.22052/se.2025.115269
VANCOUVER
پیکانی پروین, سلطانی کوهبنانی حسن. نقد دفاع عرفا از ابلیس با تکیه بر نظریۀ کهنالگویی یونگ. مطالعات عرفانی. 1404;21(1):239-264. doi: 10.22052/se.2025.115269
مطالعات عرفانی