نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• ربابه آبداری ^{1 ¶}
• منصور معتمدی ²
• علی اشرف امامی ²

¹ دانشجوی ادیان و عرفان تطبیقی، دانشکده الهیات، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

² دانشیار گروه ادیان و عرفان تطبیقی، دانشکده الهیات، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

چکیده

یوحنا صلیبی (1542-1591) اصلاحگر بزرگ فرقۀ کرملیان و از بزرگ‌ترین عرفای مسیحی قرن شانزدهم میلادی است که تألیفات وی علاوه‌بر آنکه به‌لحاظ ادبی جزو آثار درخشان ادبیات اسپانیا محسوب می‌شود، به‌دلیل جنبۀ تعلیمی آن‌ها در عرفان مسیحیت بسیار تأثیرگذار بوده‌ است. وی یک عارف واصل است که در آثار خود، در مقام یک راهبر عرفانی، با دقتی کم‌نظیر، مسیر نیل به اتحاد را به سالکان طریق نشان داده‌ است. تأملی در آثار و تألیفات یوحنا گواه این نکته است که دغدغۀ وی در تمامی چهار اثر ارزشمندش، بر سه بخش مهم استوار بوده است: 1. شرح مراتب و مراحل سلوک؛
2. شرح حالات، مصائب و ابتلائات نفس؛ 3. شرح راهکارهای عملی رهایی از رنج و نیل نفس به مقصود. بر این‌ اساس، هدف پژوهش حاضر، بررسی ضرورت نیاز به راهبر عرفانی در اندیشۀ یوحنا صلیبی است که خود، یکی از بزرگ‌ترین راهبران عرفانی در مسیحیت است و در این بین، با بهره‌گیری از شیوۀ توصیفی‌تحلیلی، به پاسخ‌گویی به این پرسش‌ها پرداخته شده است که ضرورت نیاز به راهبر عرفانی و علت وقوع هواجس شیطانی در مسیر سلوک در اندیشۀ یوحنا صلیبی چیست؟ بدین‌ترتیب، با تأکید بر این نکته که ازنظر یوحنا، نخستین و بهترین راهبر عرفانی نفس، خود خداوند است، شیوه‌های تعلیمی یوحنا در مقام یک راهبر عرفانی نیز بررسی شده است.

کلیدواژه‌ها

• یوحنا صلیبی
• راهبر عرفانی
• هواجس شیطانی
• مراتب سلوک
• ابتلائات نفس