بازگشت تلقی‌های صحیح وحدت وجود به وحدت شخصیه بر اساس مبانی حکمت متعالیه

وحدت وجود نظریه‌ای مورد توجه در عرفان و فلسفه است که برداشت‌ها و تلقی‌های متنوع و متفاوتی است. برخی از این تلقی‌ها غلط و با ارکان دینی سازگار نیست و نتایج زیان‌باری را به دنبال دارد، اما در بین این تلقی‌ها برداشت‌های صحیحی وجود دارد که وحدت شخصیه وجود از جمله مشهورترین و مورد توجه‌ترین این تلقی‌ها به شمار می‌رود و از آن‌جا که از دیدگاه بسیاری از مفسران نظر نهایی عرفان و هم‌چنین حکمت متعالیه وحدت شخصیه وجود است، این نوشتار نشان می‌دهد که تلقی‌های صحیح دیگر وحدت وجود که عبارت‌اند از وحدت تشکیکی، وحدت ظلیه، وحدت شهود و وحدت سنخیه به نوعی قابلیت ارجاع به وحدت شخصیه را دارند.

اگر مفاهیمی مانند علیت، امکان فقری، علم حضوری، و اشتراک معنوی مورد بررسی دقیق قرار بگیرد، اثبات می‌شود که همه این نوع وحدت‌ها، به زبان خاص خود به وحدت شخصی وجود اقرار می‌کنند. هر کدام از این مفاهیم نه تنها به طور خاص در بازگشت هر یک از تلقی‌ها به وحدت وجود کمک می‌کند، بلکه از آن‌جا که هم‌دیگر را پوشش می‌دهند به طور اعم در پیوند معانی وحدت وجود به وحدت شخصی مورد توجه قرار می‌گیرند.