1
استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه ولی‌عصر(عج) رفسنجان، رفسنجان،
2
دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه فردوسی، مشهد
10.22052/se.2026.255746.1183
چکیده
وحدت وجود نظریه‌ای مورد توجه در عرفان و فلسفه است که برداشت‌ها و تلقی‌های متنوع و متفاوتی از آن شده است. برخی از این تلقی‌ها مانند اتحاد و حلول غلط است و با دین و ارکان دینی ناسازگار نیست و ممکن است در برخی نظریات منجر به حذف برخی ارکان دینی مانند ضرورت رسالت و پیامبری و مانند آن باشد؛ در بین این تلقی‌ها برداشت‌های صحیحی وجود دارد که وحدت شخصیۀ وجود ازجمله مشهورترین و برجسته‌ترین این تلقی‌ها به شمار می‌رود و ازآنجاکه از دیدگاه بسیاری از مفسران مقصود نهایی عرفان و همچنین حکمت متعالیه وحدت شخصیۀ وجود است، این پژوهش نشان می‌دهد که تلقی‌های صحیح دیگر وحدت وجود که عبارت‌اند از وحدت تشکیکی، وحدت ظلیه، وحدت شهود و وحدت سنخیه به‌نوعی قابلیت ارجاع به وحدت شخصیه را دارند؛ به این معنا که اگر در تلقی‌های صحیح وحدت وجود دقت شود، می‌توان با وجود تفاوت‌های میان آن‌ها همۀ آن‌ها را به‌نوعی به وحدت شخصیه ارجاع داد. اگر مفاهیمی مانند علیت، امکان فقری، علم حضوری، و اشتراک معنوی مورد بررسی دقیق قرار بگیرد، اثبات می‌شود که همۀ این نوع وحدت‌ها، به زبان خاص خود به وحدت شخصی وجود اقرار می‌کنند. هرکدام از این مفاهیم نه‌تنها به‌طور خاص در ارجاع هریک از تلقی‌ها به وحدت وجود کمک می‌کند، بلکه ازآنجاکه دارای همپوشانی هستند، به‌طور اعم در پیوند معانی وحدت وجود به وحدت شخصی مورد توجه قرار می‌گیرند.
شایسته, ریحانه, و جوارشکیان, عباس. (1405). بازگشت تلقی‌های صحیح وحدت وجود به وحدت شخصیه بر اساس مبانی حکمت متعالیه. مطالعات عرفانی, 22(1), 45-70. https://doi.org/10.22052/se.2026.255746.1183
MLA
شایسته, ریحانه, و جوارشکیان, عباس. "بازگشت تلقی‌های صحیح وحدت وجود به وحدت شخصیه بر اساس مبانی حکمت متعالیه", مطالعات عرفانی, 22, 1, 1405, 45-70. doi: 10.22052/se.2026.255746.1183
HARVARD
شایسته ریحانه, جوارشکیان عباس. (1405). 'بازگشت تلقی‌های صحیح وحدت وجود به وحدت شخصیه بر اساس مبانی حکمت متعالیه', مطالعات عرفانی, 22(1), pp. 45-70. doi: 10.22052/se.2026.255746.1183
CHICAGO
ریحانه شایسته و عباس جوارشکیان, "بازگشت تلقی‌های صحیح وحدت وجود به وحدت شخصیه بر اساس مبانی حکمت متعالیه," مطالعات عرفانی, 22 1 (1405): 45-70, doi: 10.22052/se.2026.255746.1183
VANCOUVER
شایسته ریحانه, جوارشکیان عباس. بازگشت تلقی‌های صحیح وحدت وجود به وحدت شخصیه بر اساس مبانی حکمت متعالیه. مطالعات عرفانی. 1405;22(1):45-70. doi: 10.22052/se.2026.255746.1183
مطالعات عرفانی