بررسی اجمالی اندیشـه‌ های مشترک مولانا و ابن‌ فارض

نویسنده

دانشگاه آزاد اسلامی دهاقان

چکیده

عرفان اسلامی، مکتبی فکری و فلسفی است که سالک را از راه شناخت حق و حقیقت بر مبنای کشف و شهود عارفان به سرمنزل مقصود می‌رساند. عرفا، مفاهیم قرآن و احادیث را به باطن انسان و جهان درون تطبیق داده و در نهایت، اندیشه‌ای ناب عرضه کرده‌اند؛ این ویژگی به عیان در آثار مولانا و ابن‌فارض مشهود است. سلوک عملی و معاملات عرفانی و تجربیات سلوک صوفیان تا قرن هفتم، پشتوانه گرانبهای تصوف و عرفان است، اما در قرن هفتم با ظهور محیی‌الدین و شاگردان او، تحولی شگرف در عرفان و تصوف به وجود آمد، و به موازات این تحول عرفانی در قالب فلسفی، در همین عهد دو شخصیت سترگ، یعنی مولانا و ابن‌فارض خوش درخشیدند. مولانا بنا بر سیره پیران طریقت به معاملات عرفانی پرداخت، و با وسعت نظر، مثنوی خویش را دکان وحدت نامید، و از ذکر مباحثی چون وحدت وجود و وحدت شهود دریغ نکرد. با این تفاوت که وحدت وجود مولانا با وحدت وجود امثال محیی‌الدین تفاوت‌هایی داشت. ابن‌‌فارض در شور و مستی و عشق و جمال و جلال چونان محیی‌الدین و مولانا بود و کلام او بیشتر صبغه وحدت وجودی داشت؛ اگرچه گاهی به مذاق وحدت شهودیان هم سخن می‌گفت. در این مقاله با تبیین اشتراکات مولانا و ابن‌‌فارض، پیرامون مباحثی چون جمال و جلال، عشق و سماع، عقل، تعدّد ادیان، زیباپرستی عرفانی سخن به میان آمده است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

A Brief Investigation of Mowlānā (and ibn Fārez Common Thoughts)

نویسنده [English]

  • M. A Abolhasani

چکیده [English]

Gnosis (Mysticism) is a philosophy and meditation school leading the way farer through the reality and truth recognition on the basis of gnostics’ intectual intuition to attain his aim.
Gnostics adjusted Qorānic concepts and prophetic sayings to the man’s inner state and inner world, and ultimately offered a perfect thought. This unique characteristic is clearly revealed in Mowlānā and ibn Fārez works. By seventh century, practical way farring, mystic spiritual practices and sufies ‘way farring experiences were sufism and gnosis’ backbone and invaluable support.
However, during the seventh century, due to ibn ‘Arabi and his followers appearance, there was a significant revolution in Sufism and Gnosis. In this era, those two great characters, Mowlānā and ibn fārez, were elegant in accordance to this Gnositic revolution in philosophical shape.
Mowlānā accomplished mystic spiritual practices, however,he did not refuse to mention arguements about Unity of Existance and Unity of Vision in his couplets.There was a difference between Rumi‘s Unity of Existance and that of ibn ‘Arabi and his followers – inb fārez was similar to ibn ‘Arabi and Mowlānā in deep emotion, love, splendour, and divine beauty. His words contained more unity tone, although sometimes he uttered some speeches to please Unity of Vision supporters.
Distinguishing the similarities between Mowlānā and ibn Fārez thoughts is one of the most momentous issues to be studied in this paper. There would be a variety of discussions such as splendour and divine beauty, love and mystical concert, intellectual faculty, plurality of religons, mystic beauty- worshipping and… to be investigated. The most important point to be considered is that there has been some differences between Mowlānā and ibn fārez but the considerable point is the commonality in these two characters thought which was more notable them their differences.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sufism
  • ibn fārez
  • Mowlavi (Rumi)
  • Sufi Love
  • Unity of Existance
  • Unity of Vision
  • تاریخ دریافت: 09 بهمن 1401
  • تاریخ بازنگری: 30 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش: 09 بهمن 1401