مقایسه و تحلیل لطایف عرفانی قصۀ یوسف در کشف الاسرار و جامع الستین

نویسندگان

دانشگاه شاهد

چکیده

قصه یوسف، یکی از عرصه های مناسب برای شکل گیری تأویل ها و استنباط های صوفیانه است. در این قصه، عمیق‌ترین ویژگی های سرشت بشری چون عشق و نفرت، هجران و وصل، هوی و هوس، کینه و شفقت و... در سطوح مختلف حضور دارند. گاهی وقایع مطرح شده در این قصه بر معانی و مفاهیمی فراتر از ظاهر و صورت واقعه دلالت می کند، و همین ویژگی ها دست مایه عارفان صاحب ذوق گشته است. میبدی، مؤلف معروف ترین تفسیر بر مذاق صوفیانه، در «النوبه الثالثه» نگاه عرفانی و هنری به آیات قرآن و قصص پیامبران دارد، و آن ها را به یاری رموز و تأویل های صوفیانه تفسیر کرده و در این میان، قصه یوسف، آیینه تمام نمای این نوع نگاه به آیات قرآن و قصص پیامبران است. پیش از میبدی، محمد بن زید طوسی در سال های 460ـ470 هجری قمری در الجامع الستین للطایف البساتین» اختصاصاً به تفسیر سوره یوسف پرداخته است و با تفسیر میبدی همانندی هایی دارد. مسئله اصلی این مقاله، مقایسه و تحلیل اشارات و لطایف عرفانی قصه یوسف در کشف الاسرار ابوالفضل میبدی و «جامع الستین محمد بن زید طوسی است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

A Comparison of Mystic Anecdotes of Holy Joseph in Kashf aAl-Asrār and Jāme’ al-Settin

نویسندگان [English]

  • Gh Borjsāz
  • sh Khalilollāhi

چکیده [English]

The story of Joseph in the Holy Quran is an adequate context for mystic interpretation and anecdotes. In this story, man’s deepest emotions such as love, hatred, ambition, enmity, etc have been represented. Sometimes, events in this story go beyond what they explicitly state, which has been an asset for Sufis and other scholars. Meybodi, the author of most Well-known interpretation work on Sufism, explores Quranic verses and stories in his al-Nowbah al-Salethah and interprets them using Sufism. The Quranic story of Joseph is but one example of this type of interpretation. There is another identical interpretation of the story of written well before Meybodi around 460- 470 (A.H) by Muhammad Ibne Zayd Toosi in al- Jame’ al-Settin Lelatāyef al- Basatin. This paper comparatively analyzes these two works.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sufism interpretation
  • Joseph
  • Meybodi
  • Jāme’ al-Settin
  • Mohammad Ibn Zeyde Toosi
  • تاریخ دریافت: 09 بهمن 1401
  • تاریخ بازنگری: 30 فروردین 1403
  • تاریخ پذیرش: 09 بهمن 1401