ستردن غبار از «آینۀ جهان نما»

نویسنده

دانشگاه قم

چکیده

یکی از نسخ فارسی به جا مانده از قرن هفتم هجری در زمینه عرفان و تصوف اسلامی، کتابی به نام آینۀ جهان نما و طلسم گنج گشا از نویسنده ای ناشناخته به نام «ابوسعید بن مجتبی یمنی» است. نویسنده، اثر خود را که بیشتر در باب اخلاق و انسان شناسی صوفیانه است، به ممدوح خود یعنی احمد خالدی زنجانی، از وزرای دورۀ مغول در اواخر قرن هفتم تقدیم کرده است. تقدیم این اثر باید میان سال های 691 تا 697 ﻫ. ق اتفاق افتاده باشد. متن کتاب به نثر ساده و مرسل، و حاوی حکایات و اشاراتی رمزی است و مؤلف در بسیاری موارد، پس از ذکر داستانی رمزی و سمبلیک، خود کلید حلّ آن را به دست خواننده می‌دهد. بهره‌گیری از آیات، روایات و اشعار صوفیانه در این اثر فراوان است. در عین حال، مؤلف هنگام تألیف این اثر به باب هایی از مرصاد العباد نجم الدین رازی نظر داشته است. مقاله حاضر ضمن معرفی کتاب و فواید تاریخی، ادبی و شیوه عرفانی آن، به معرفی برخی از نسخه های خطّی این اثر در کتابخانه های معتبر داخلی و خارجی پرداخته است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Removing Ambiguities Surroundoring “Āyeneye Jahān Namā”

نویسنده [English]

  • M. R Movahhedi

چکیده [English]

One of the Persian texts on Islamic mysticism available to US from 7th century (Lunar Calendar) is Āyeneh Jahān Namā (literally meaning a mirror in which you can see the reflection of the whole world) and Telesm Ganj Gosha written by a little known scholar named Abu- Sa‘id Mojtabā Yamani.
The book covering mostly the topics of ethics and theosophy was dedicated by the author to Ahmad Khaledi Zanjāni, one of the ministers of the Mongolian period during 7th century.
The text is written in simple prose and includes parables and mysterious hints. In many cases, the author had offered solutions to these mysteries and presented symbols after each parable.
There is a great usage of verses, anecdotists, and mystic poems in this work of art. The author has taken into consideration some chapters of “Mersād al-‘Ebād” by Najm al-Din Rāzi.
The Last section of this article is allotted to introduction of some hand-written copies of this work of art in credited libraries inside and outside of the countries.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Āyeneh Jahān Namā
  • Abu-Sa‘id bin Mojtabā Yamani
  • Theosophical Texts
  • 7th century prose
  • Mersād al-‘Ebād
  • Najm al-Din Rāzi
  • تاریخ دریافت: 09 بهمن 1401
  • تاریخ بازنگری: 30 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش: 09 بهمن 1401