بازتاب نور نجس یا خیالات نادرست مدعیان سلوک در متون عرفانی تا قرن ششم

نویسندگان

دانشگاه اصفهان

چکیده

قرآن کریم، طبق سخن و اعتقاد عارفان، مهم‌ترین منبع کسب معرفت در حوزه عرفان اسلامی است و معیار صحت حقیقت از توّهم نزد ارباب معرفت است.
از متون عرفانی استنباط می‌شود که دو گروه علی رغم اینکه در زیّ اهل سلوک‌اند، به دام افتاده خیالات باطل و گمان‌های نادرست از معارف و حقایق معانی قرآن کریم شده‌اند؛ نخست گروهی که در قصد سلوک و کشف حقیقت صادق‌اند، اما چون گرفتار ضخیم‌ترین حجاب، یعنی «حجاب خودی»‌ و نفس هستند، ادراکاتشان کشف و مکاشفه نسیت، بلکه کج‌فهمی و ناشی از کوری حدقه بینش است، گروه دوم آنان که در قصد راه و هدف سلوک نیز آلوده به کسب جاه و نام‌اند و از این روی گفتارشان مردود است.
از دیدگاه متون عرفانی فارسی هر دو گروه بی‌بهره از معرفت و شهود حق‌اند، و مدّعیات
آن‌ها باطل و راهزن است، هرچند که گفته‌های آنان ظاهری عارفانه و گفتمانی در مسایل عرفان است. برخی، این سلک بیانات معرفت‌نمای را به «نور نجس» تعبیر کرده اند. سنایی، مولوی، محمد غزالی، احمد غزالی و عین‌القضات نیز هر کدام نامی بر این رمز‌گویی‌های متظاهران مدعّی کشف و شهود گذاشته‌اند، که در متن مقاله به آن پرداخته شده است. نیز در این پژوهش، چونی و چرایی موضوع با تفکیک و تحلیل از آرای مطرح در برجسته‌ترین متون عرفانی فارسی طرح و تحلیل و شواهد کافی در هر نکته‌ای آمده است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Reflection of Unclean Light or Untrue Imagination of Pseudo- Wayfarers of the Mystical Texts

نویسندگان [English]

  • T Ezhei
  • J shānazari

چکیده [English]

The Holly Qurān, according to mystics’ conviction is not only the most important source of gaining knowledge in the Islamic mysticism field but also an authentic criteria for separation between truth from illusion.
Infered from mystical texts, there are two groups of wayfarers of the Path who, because of their false understanding of Qurānic meaning and learnings, have fallen into prey of vain Fantasies and untrue surmises.
One group really intends to follow mystical journey and reach the Reality, but because of the most thick veil i.e. egoism, their perceptions are not inward revelation but misunderstanding and lack of insight. Second group have tainted their goals of the mystical path to worldly benefits and advantages, hence their sayings are not valid.
According to Persian Sufi texts, both groups, in spite of their pseudo- mystical words which apparently seem to deal with spiritual concepts and matters, are devoid of knowledge and divine intuition. Some have interpreted this kind of pseudo- mystical expressions as ‘unclean light’. Sanāee, Rumi, Mohammad Ghazzāli and his younger brother Ahmad and ‘Eyn al-Qozāt, also have named them in a similar manner which have been examined in this article. Also in the present study, based on the most outstanding Persian mystical texts, different aspects of the subject have been analyzed and supported by sufficient evidences.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Commentary
  • Veil of Selfness
  • Unclean Light. The Holy Qurān
  • Islamic Mysticism
  • Quranic
  • تاریخ دریافت: 09 بهمن 1401
  • تاریخ بازنگری: 10 خرداد 1403
  • تاریخ پذیرش: 09 بهمن 1401