مقایسه برخی از جنبه های محتوایی و شکلی غزلیات شمس و معارف بهاء ولد

نویسنده

دانشگاه اراک

چکیده

هرگونه بررسی و شناخت آثار و افکار مولوی بدون توجه به منابع فکری و تحصیلی او جامع نیست. از میان این منابع، آنچه بیشتر جلب نظر می‌کند، سه مأخذ است: قرآن کریم، شعر و نثر فارسی، و تعلیمات بهاء ولد، پدر او که در کتاب معارف آمده است. در این مقاله به همین منبع سوم توجه شده و مقایسه ای بین محتوای معارف با غزلیات شمس صورت گرفته است. از میان موضوعات مشترک مطرح در هر دو متن، عمدتاً به موضوع هایی پرداخته شده که منشأ قرآنی دارد و از آن طریق، به متون عرفانی دیگر و از آنجا به کتاب معارف و سپس به غزلیات شمس راه یافته است. اگرچه این موضوع ها در غزلیات شمس جامۀ نظم پوشیده، نوع تفکر و برداشت از آیات و شیوه بیان مطالب، همان‌گونه است که در کتاب معارف آمده است. از جملۀ موضوع ها، خالقیتِ و فاعلیتِ خداوند است. دوم منحصر نبودن تسبیح خداوند به انسان است. سوم، آفرینش خداوند بر اساس فضل وکرم و مسئلۀ مترتب برآن یعنی ترک اسباب است. این اشتراک دیدگاه ها همچنین در به کارگیری زبان روزمره و محاوره و سبک موعظه و بیان منبری نیز در هر دو متن قابل تبیین است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

A thematic and formal comparision of Ghazaliyat Shams and Ma‘āref Bahā Walad

نویسنده [English]

  • H Heydari

چکیده [English]

Without paying a proper consideration to the sources of Rumi’s thought and education, examining his works and ideas can not be completed. Among the sources the most important ones are: The Holy Qurān, Persian prose and poetry and teachings of Rumi’s father, Bahā Walad mentioned in Ma‘āref.
In the present paper a comparative study between Ma‘āref and Diwān Shams mostly based on those common themes that have a Qurānic origin, has been done. Although the themes have been put into verse in Diwān, but the method of thinking, the way of deduction from Qurānic verses and the diction of presenting subjects all are the same as Ma‘āref.
The common subjects are: 1. The creativity and activity of God 2. The glorification of God is not confined to human beings 3. The creation of God is based on God’s bounteousness not casual means. Besides, the usage of colloquial language and the style of admonishing in both works are very close to each other.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Rumi
  • Bahā walad
  • God’s Creativity
  • God’s Glorification
دوره 5، شماره 1 - شماره پیاپی 9
9
فروردین 1388
صفحه 29-52
  • تاریخ دریافت: 09 بهمن 1401
  • تاریخ بازنگری: 30 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش: 09 بهمن 1401