شرح جامی بر بیتی عرفانی از امیرخسرو‌ دهلوی

نویسنده

دانشگاه تربیت معلم تهران

چکیده

امیرخسرو دهلوی، بیتی دارد که در حد خود معروف است:
ز دریای شهادت چون نهنگ لا برآرد سر
تیمّم فرض گردد نوح را در روز طوفانش

ماده اصلی این بیت و مایه ذهنی امیرخسرو در گفتن آن، «لا»‌ی «شهادت» است که پیش از او سنایی و دیگران نیز با آن مضامین تازه‌ای ساخته‌اند و بی‌گمان امیرخسرو از آن‌ها آگاهی داشته است. بعد از امیرخسرو، بعضی از صوفیان و شاعران بر این بیت شرح‌هایی نوشته‌اند که از جمله آن‌ها، نورالدین عبدالرحمن جامی، شاعر معروف قرن نهم است، که آن را با اندیشه‌های وحدت وجودی محیی‌الدین ابن عربی پیوند داده است، و به نظر می‌رسد که وی پس از دیدن شرح محمد اسیری لاهیجی، آن را نوشته باشد. در این مقاله، با اشاره به پیشینه اندیشه امیرخسرو، متن مصحح شرح جامی نیز عرضه شده است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Jāmi’s Interpretation of a Mystical Verse by Amir Khosrow Dehlawi

نویسنده [English]

  • M Abedi

چکیده [English]

Amir Khosrow Dehlawi has composed a roughly famous verse
which is closely examined in the present study: “Ze daryāye shahādat
choon nahange lā bar ārad sar/tayammom farz gardad nooh rā dar
rooze toofānash”.In this poem, Amir Khosrow has intended to convey
“Lā of Shahādah” which is previously employed by Sanai and other
poets in an attempt to create novel senses. Undoubtedly, Amir
Khosrow was already familar with these applications of present word.
Such great Sufis and poets as Nur ad-Din Abd ar-Rahman Jami have
attempted to write their own interpretation of this verse. Jami, the
extremely popular poet of ninth century, linked the theme of this verse
to the pantheistic thoughts of Ibn Arabi. It seems that his work is
written subsequent to reading the interpretation of Shyekh Muammad
Athiri Lāhiji. After pointing to the background of Amir Khosrow and
his thoughts, the current study presents the full interpretation of Jāmi.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Jāmi’s Interpretation of Verse of Amir Khosrow Dehlawi
  • Jāmi’s Work
  • Poem of Dehlawi
  • Lā of Shahādat
دوره 8، شماره 1 - شماره پیاپی 15
15
فروردین 1391
صفحه 125-138
  • تاریخ دریافت: 09 بهمن 1401
  • تاریخ بازنگری: 30 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش: 09 بهمن 1401