موسیقی از نظر سنایی

نویسنده

چکیده

چکیده
علیرغم پیوند دیرینه شعر و موسیقی و وجود شاعران اهل موسیقی، سنایی غزنوی، شاعر شهیر قرن ششم نه تنها میانه خوبی با موسیقی ندارد بلکه با آن مخالفت می‌کند و به صراحت آن را هنری شهوانی می‌داند و در مذمت آن شعر می‌گوید.
نویسنده در این مقال به بیان نظر سنایی درباره موسیقی می‌پردازد و عوامل و زمینه‌های مخالفت او با موسیقی را می‌کاود. در این میان، برخی زمینه‌های اجتماعی صدور این حکم و از جمله آشنایی و سابقه شاعر در شرکت در مجالس بزم و طرب، در دوره پیش از تحول روحی، برجسته می‌شود، و مخالفت کلی سنایی با سماع و حکم اخلاقی او در خصوص موسیقی، به دلیل عقیده‌ای دانسته می‌شود که وی درباره روانشناسی سماع داشته است. طبق این نظر، «جان» وقتی به طبیعت آمد، از مقام و مرتبۀ خود تنزل کرده و اسیر طبع می‌شود و به دنبال چیزهایی می‌رود که با طبع و مزاج او هماهنگی دارد. از دید او چون غنا را شیطان تولید می‌کند و به گوش که آلت طبع است می-رساند و از این راه جان را آلوده می‌کند، لذا حجاب راه و بد شمرده می‌شود. البته آرای سنایی درباره سماع و موسیقی چندان مورد قبول شاعران دیگر واقع نشده است.

عنوان مقاله [English]

Music in Sanāyi’s View

چکیده [English]

Abstract
Despite the existence of long-standing ties between poetry and music, Sanāyi, the famous poet of the sixth century, was a serious opponent unlike many other poets. He overtly blamed music as erotic art and composed poems blaming music.
The author describes Sanāyi’s opinion about music in this paper and explores the terms of his disagreement. In the meantime, social backgrounds of his opposing views including his knowledge of and participation in ceremonies of joy and cheerfulness before his spiritual change are highlighted. His moral decrees on music and his general opposition with music are discussed in relation to his psychology of Samā’ music. In his belief, when man’s spirit descends to nature, it loses the original elevated status and seeks what matches the new worldly temperament. To him, the devil produces the joy in music and uses ears as the instrument to contaminate the soul, so veil is considered as stumbling block. Sanāyi’s view about music and Samā’ are not, of course, much welcome by other poets.
Keywords: Sanāyi of Ghazneh, Music in sufism, Persian poetry, Criticisms of Music, the psychology of Samā’.

  • تاریخ دریافت: 09 بهمن 1401
  • تاریخ بازنگری: 30 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش: 09 بهمن 1401