استعاره‌های سماع در انس‌التائبین احمد جام نامقی

نویسندگان

چکیده

مسأله اصلی این مقاله، بررسی استعاره‌های سماع در انس­التائبین است. در نگرش شناختی، مفاهیمی چون زمان، کمیّت، حالت، دگرگونی، کنش، علّت، هدف، شیوه و وجه با روش استعاری فهمیده می­شوند. احمد جام در انس­التائبین برای تبیین بسیاری از جنبه­های سماع از حوزه­های «خوراک»، «انسان» و «بیماری و سلامت» بهره­ برده­، با ­استعاره‌های «سماع، به مثابۀ انسان است»؛ «سماع به مثابۀ خوراک است»؛ «سماع به مثابۀ سلامت و بیماری است»، نظریه­اش را تبیین کرده است. پشتوانۀ نظری مقاله، نظریه «استعاره‌های مفهومی» است که استعاره را از شگردی زیبایی­شناسی به ابزار اندیشیدن ارتقاء داده­ است. نخست، مبانی نظریه یاد شده را با کلیدواژه­های فهم نظریۀ زبانشناسی شناختی معرفی­کرده، گزارشی از استعاره‌ها آورده­ایم. سپس استعاره‌ها را بر اساس درون­مایه، دسته­بندی کرده­ایم: استعاره‌های ویژگی­های خوشایند سماع، استعاره‌های ویژگی­های ناخوشایند سماع و استعاره‌های دو پهلو. سپس به تحلیل شناختی هرگروه پرداخته­، شگردهای بیانی استعاره‌ها را بررسی­کرده­ایم که چگونه احمد جام در استعارۀ سماع از شگردهای «انتقال» و «تغییر» برای تبیین نظریۀ خود بهره­گرفته است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Samā΄ Metaphors in Ahmad-e Jām’s Ons al-tālebīn

چکیده [English]

In cognitive approaches, many concepts such as time, quantity, states, changes, actions, causes, purposes and moods are examined and conceived in terms of metaphors. In delineating different aspects of Samā΄, Ahmad-e Jām in his Ons al-tālebīn draws on different conceptual metaphors such as SAMĀ΄ IS FOOD AND DRINKS, SAMĀ΄ IS A HUMAN BEING, and SAMĀ΄ IS HEALTH AND DISEASE. To elaborate on Ahmad-e Jām’s views, the present article focuses on such metaphorical representations using the theory of conceptual metaphors which considers metaphors not just as simple aesthetic ornaments but as sophisticated cognitive tools. The present study classifies Samā΄ metaphors into three thematic categories: pleasant, unpleasant and uncertain. The study then proceeds to analyze each category within a cognitive framework and shows how Ahmad-e Jām uses techniques such as “translation” and “change” to convey his ideas.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ahmad-e Jām
  • Ons al-tā’ebīn
  • Samā’
  • Cognitive Analysis
  • تاریخ دریافت: 09 بهمن 1401
  • تاریخ بازنگری: 06 اسفند 1402
  • تاریخ پذیرش: 09 بهمن 1401