مطالعۀ تطبیقی معراج‌نامۀ علاءالدوله سمنانی و مصیبت‌نامۀ عطار نیشابوری

نویسندگان

چکیده

معارج باطنی، یا سفرهای انفسی یکی از موارد معرفت­شناختی عرفان اسلامی است؛ مطابق با امر عروج، نفس سالک در سیر تکامل تطورش در مراتب دل، سرّ، روح و خفی از قابلیتی برخوردار می‌شود که سالک را قادر می­کند مظاهر و تکثّرات بیرونی را در درون تجربه ­کند و هریک را بر باطن خویش عرضه­ کند؛ آنچه از سیر و سفر در این سیاحت باطنی برسالک پدیدار می­شود، بخشی از علم وی نسبت به حقیقت اعیان است؛ معراج علاء الدوله سمنانی چه از نظر محتوا و چه از لحاظ گفتگوپردازی و رجوع شخصیت داستان به مظاهر سفلی و علوی، شباهت­های بسیاری با منظومۀ مصیبت­نامۀ عطار دارد؛ بی­شک مؤلف به دلیل شناخت و مطالعۀ آثار عطار در نوشتن این معراجیه به مصیبت­نامۀ وی نظر داشته­ است، در مقاله ضمن تطبیق این دو اثر، به معرفی وجوه اختلاف و اشتراک و نیز تأکید بر اهمیت موضوع سفرهای درونی یا تجربۀ شخصی سالک از درکِ بی­واسطۀ اعیان پرداخته می­شود. نگارنده با روش تطبیقی مرحله به مرحلۀ عروج قهرمانان داستان، نحوۀ مکالمه و محتوای گفت­وگوی ایشان با مظاهر هستی و ذکر نمونه تفاوت­ها، وجوه اشتراک محتوایی این دو اثر را بازنمایی کرده است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Comparative Study of the ´Alā´ al-Dawlah Semnānī's Me'raj- Nāmeh and ´Attār's Mosibat-Nāmeh

چکیده [English]

The “Inner stairs” or “Inner Journey” is one of the epistemological cases in Gnostic schools. Corresponding to the Ascent, traveler's soul during the developmental journey to the stages like Heart, Secret, Spirit and Inner Mystery can obtain a capability which enables traveler to experience the manifestations and External Multiplicities within his heart and offer them for his inner self. What is released by this journey in this inner travelling is a part of his awareness to the objectified reality.  Semnānī’s Me’rāj- nāmeh either in terms of theme or in terms of dialogues and story's characters' baking to Low and Celestial manifestations has many similarities with ´Attār's Mosibat-Nāmeh. Although, Semnānī's thesis is an experimental work but undoubtedly, its author considered Attar's Mosibat-name because of familiarity with Attar's thoughts. This paper tries to compare these two works and to introduce their similarities and also to focus on the importance of Inner Travelling or travelers' individual experiences in direct understanding of reality. Through the step by step comparison of the story's characters' ascent, the manner of dialogues and the concepts of their dialogues with Nature manifestations and mentioning of differences, we will show their content commonalities.

کلیدواژه‌ها [English]

  • The Inner journey of Sufi
  • Me'rāj- nāmeh
  • ´Alā´ al-Dawlah Semnānī's
  • ´Attār's Mosibat-Nāmeh
دوره 12، شماره 1 - شماره پیاپی 23
23
فروردین 1395
صفحه 207-230
  • تاریخ دریافت: 09 بهمن 1401
  • تاریخ بازنگری: 30 فروردین 1403
  • تاریخ پذیرش: 09 بهمن 1401