جهش معنایی در زبان عارفان بر اساس نظریۀ معناشناسی قالب‌بنیاد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 پژوهشگر پسادکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 دانشیار گروه زبان شناسی همگانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

چکیده

سازوکاری شناختی-زبانی که در پس گسترۀ وسیعی از رفتارهای زایای زبانی عرفا مشهود است، مبتنی است بر خروجِ مداوم از بافتی که در جریان فرآیند برخطِ ساخت معنا شکل می‌گیرد. این تخطی شناختی در روند معناسازی، مخاطب و شنونده را وامی‌دارد با سازماندهی مؤلفه‌های معنایی موجود در قالب تکیه‌گاه و برانگیختن دوبارۀ همین مؤلفه‌ها در قالبی نو که با آن‌ها سازگاری بیشتری دارد، بر جهش‌های معنایی در زبان عرفان فائق آید. این فرآیند شناختی که طی آن خواننده ناگزیر به بازتحلیل معناشناختی و کاربردشناختی مؤلفه‌های موجود در بازنمایی بافتی است «چرخش قالب» نام دارد. تجزیه و تحلیل نمونه‌های ارائه شده در این مقاله بر اساس مفهوم «قالب»، «چرخش قالب» و ابزارهای تحلیلی نظریۀ معناشناسی قالب‌بنیاد، ظرفیت این سازوکار شناختی را برای گفتمان عرفانی را مورد بحث قرار می‌دهد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که بافت‌گریزی در زبان عارفان، چرخش قالب و جهش‌های معنایی نوعی خلاقیت زبانی است که تنش بین خوانش مناسب بافت و خوانش ثانویه، نقض عمدی عقلانیت متعارف، سازماندهی مجدد محیط‌های شناختی و در نتیجه ایجاد معنای جدید را به دنبال دارد.

عنوان مقاله [English]

Semantic leap in the language of mystics based on the theory of Frame Semantics

نویسندگان [English]

  • zeinab akbari 1
  • Arsalan Golfam 2

1 Postdoc researcher of Persian language and literature, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran

2 Associate Professor, Department of General Linguistics, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran

چکیده [English]

The cognitive-linguistic mechanism, which is evident behind a wide range of mystical generative linguistic behaviors, is based on the continuous departure from the context that is formed during the process of online meaning construction. This cognitive transgression in the process of meaning-making expects the audience and the listener to overcome semantic leaps in the language of mysticism by organizing the existing semantic components in the form of support and re-evoking the same components in a new format that is more compatible with them. This cognitive process during which the reader is forced to reanalyze the semantic and functional components of the textual representation is called " frame shifting " The analysis of the examples presented in this article, based on the concept of "frame", "frame shifting" and the analytical tools of the theory of template-based semantics, discusses the capacity of this cognitive mechanism for mystical discourse. The results of the research show that context-avoidance in the language of mystics, " frame shifting " and " semantic leap " is a type of linguistic creativity which is the tension between appropriate reading of the context and secondary reading, intentional violation of conventional rationality, reorganization of cognitive environments and as a result creating It takes on a new meaning.

  • تاریخ دریافت: 28 مرداد 1402
  • تاریخ پذیرش: 01 بهمن 1402