کُحلِ پندار بررسی ایماژِ «زندگی به مثابه توهم اراده آزاد» در نگاه مولوی و اسپینوزا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه پیام نور

چکیده

یکی از قاعده های زندگیِ مطلوب در قالب دستورالعمل/ نسخه های زندگی در مجموعه متون ادبی- عرفانی مجموعه گزاره هایی است که خود علت/ یکی از مهم ترین علل برجسته ترینِ مطلوبِ روان شناختی یعنی آرامش و شادکامی است. این دسته از قواعد در ذهن و ضمیر آن گروه از متفکرانی که به تقلیل درد و رنج انسان ها بیشتر می اندیشند؛ به دلایل معرفتی و روان شناختی برجسته تر و عمیق تر بازنموده شده است. باورداشت این گزاره که وقایع و حوادث فقط به همان صورتی ممکن است اتفاق بیفتد که حادث شده و عواملِ ورایِ اراده همچون ژن، سن، سنخ روانی، جنسیت و تعلیم و تربیت در صورت بندی یک عمل رفتاری و گفتاری نقش مهمی دارند؛ یکی از این باورداشت هاست که می تواند علت العلل/ یکی از عواملِ تحقق مهم ترین مطلوب روان شناختی باشد. در این میان مولوی با نگاه هنرمندانه و اسپینوزا با نظام مند سازی این طرز تلقی از زندگی، دو متفکر در طول تاریخ بشری هستند که در کنار توجه به مجموعه ایماژهای زندگی به ایماژ «زندگی به مثابه توهمِ اراده آزاد» عنایت ویژه داشته اند. در این پژوهش با توجه به مجموعه این ایماژها و با عنایت به نظریه «رابرت سالامون» در بحث ایماژهای زندگی، ایماژ اخیر با توجه به تفاوت های نگره ای این دو متفکر از یک سو و وجوه اشتراک فکری از سویی دیگر بازخوانی و تحلیل شده است.

عنوان مقاله [English]

Study and analysis of life as the illusion of free will image in the Mewlana and Spinoza opinion

نویسنده [English]

  • Mostafa Gorji

چکیده [English]

Using fiction and novels, as a permit to live in the new age, try to imagine philosophical, psychological and sociological theories based on the modern world, and experience things that humans (…). Yet, some novels, due to the fact that they treat the author’s illness with sociological and philosophical theories in a certain period of time, illustrate the causes and factors of human suffering and anxiety. Reza Amirkhani is one of the contemporary writers who in all his fiction works (from Ermiah to Rehesh) talks about the abnormal condition of modern man. In his collections of stories, especially Rahesh, anxiety is one of the most important human emotions, and it is represented in a clear and vivid way by its characters (such as Ala’em and Farazandeh). Paying special attention to “Status anxiety” as one of the prominent themes in Amirkhani's latest novel regarding the city and the urban landscape as the foundation of anxiety, placing the reader form this critical perspective. In this article, the author uses the critical-analytical method to analyse “Rahesh” - a popular Iranian novel - based on the principles and framework of "Status Anxiety" in view of Alain de Button, and the human anxieties from the point of view of Paul Tillich. The analysis shows that this novel was formed around the idea of anxiety, which is the condition of contemporary Iranian man, and as De Botton states,it is tolerable and analysable.

  • تاریخ دریافت: 26 آذر 1402
  • تاریخ پذیرش: 01 بهمن 1402