واکاوی آداب ضیافت در تصوف

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد ادیان و عرفان- دانشگاه فردوسی مشهد

2 عضو هیأت علمی گروه ادیان و عرفان- دانشکده الهیات- دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

صوفیه در نگرش، روش و منش ویژه‌ای که در همة شئون حیات خویش داشته‌اند، به بحث طعام و امور مربوط به آن نیز پرداخته‌اند. دامنة این بحث چنان فراگیر است که موضوعاتی چون «ضیافت»، «مهمانی دادن» و «مهمانی رفتن» را هم در بر می‌گیرد. آنان برای این موضوعات نکات و آدابی مشخص وضع کرده‌اند که رعایت آنها از سوی سالک سبب پیشرفت معنوی او می‌شود، ولی بی‌توجهی‌اش به آن‌ها یا موجب وقفة سلوکش خواهد شد یا به بیراهه‌اش خواهد کشاند. بخشی از نگاه صوفیان به این موضوع به اموری درونی چون اخلاص و نیت صحیح سالک و بخشی دیگر به اموری بیرونی مانند کمیت، کیفیت و نحوة تدارک طعام در ضیافت‌ها یا حضور در آن‌ها برمی‌گردد. این جستار بر آن است تا با کاربست روش تحلیلی- توصیفی و بررسی منابع صوفیانه و سایر منابع مرتبط، آداب و بایسته‌های مربوط به این موضوع شناخته و تبیین و تحلیل گردد. با تتبع در آثار صوفیانه ازجمله قوت القلوب و احیاء علوم الدین معلوم می‌‌گردد که ضیافت‌دادن و به‌ضیافت‌رفتن نه امری روزمره، بلکه گونه‌ای عبادت است و به‌تأسی از قرآن و سیرة نبوی ظرایف و دقایق بسیاری در آن لحاظ شده است. از دیگر نتایج جالب توجه در این باره مخالفت با برخی آداب ایرانی مانند نخوردن طعام بر خوان، رعایت سکوت هنگام صرف طعام و شستن دست‌های حاضران در ضیافت در ظروفی مجزاست. همچنین آدابی چون قبیل التزام به خدمت، اطعام دیگران و دوری از تکلف می‌‌تواند یادآور ارتباط با آداب فتوت باشد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Analysis of Banquet Manners in Sufism

نویسندگان [English]

  • Zohre Feizi 1
  • Seyyede Fateme Zare Hoseini 2

1 M.S. of Comparative Religious Studies- Ferdowsi University of Mashhad

2 Faculty Member- Department of Comparative Religious Studies- Faculty of Theology- Ferdowsi University of Mashhad

چکیده [English]

In the special attitude, method and character that Sufis have had in all affairs of their lives, they have discussed food and its related matters as well. The scope of this discussion is so comprehensive that it includes topics such as "feasting", "giving a party" and "going to a party". They have established specific tips and manners for these issues, the observance of which by the seeker will lead to his spiritual progress, but if he ignores them, it will either cause his behavior to stop or lead his astray. Some part of the Sufis' view of this issue is related to internal matters such as sincerity and the correct intention of the seeker, and another part to external matters such as quantity, quality and the way of preparing food in banquets or attending them. The advice of Sufis and mystics is that seekers should keep these points in mind and act on them in parties and gatherings that are accompanied by eating, so that they not only avoid being misled, but also reach higher levels along the way. This research aims to identify, explain and analyze the customs and duties related to this subject by applying the analytical-descriptive method and examining Sufi sources and other related sources. By studying Sufi works such as Qūt al- Qulūb and Iḥyā, Ulūm al- Dīn, it is clear that banqueting is not a daily thing, but a form of worship, and following the Qur'an and the Prophet's life, many subtleties and details have been included in it. Another interesting result of attention in this regard is the opposition to some Iranian customs such as not eating food on the desk, observing silence while eating and washing the hands of participants at the banquet in separate dishes, and the connection with some customs of Futuwwah Such as commitment to service, feeding others, and avoiding discomfort.

  • تاریخ دریافت: 22 شهریور 1402
  • تاریخ پذیرش: 21 بهمن 1402