مبانی معرفت‌شناختی عرفان شیعی: تحلیلی بر منظومه معرفتی و سلوکی سید حسین یعقوبی قائنی

نوع مقاله : مقاله علمی -ترویجی

نویسنده
گروه معارف اسلامی، واحد اقلید، دانشگاه آزاد اسلامی، اقلید، ایران
10.22052/se.2026.257492.1307
چکیده
این مقاله به بررسی چارچوب معرفت‌شناختی و سلوکی سید حسین یعقوبی قائنی، عارف برجستۀ شیعیِ ریشه‌دار در مکتب نجف، می‌پردازد. نظام فکری او، سلوک مبتنی‌بر محبت را با پایبندی کامل و بی‌تزلزل به شریعت اسلامی تلفیق می‌کند و راه‌های عرفانیِ غیرمستند به قرآن و سنت و همچنین مریدپروریِ تشکیلاتی را مردود می‌شمارد. این پژوهش با تکیه بر آثار وی ـ به‌ویژه سفینة ‌الصادقین ـ و همچنین منابع زندگی‌نامه‌ای و مقایسه‌ای با جریان‌های عرفانی معاصر به بازخوانی نظام معرفت‌شناختی و تربیتی او و عناصر متمایزکنندۀ آن می‌پردازد و مطالعه‌ای کیفی با رویکرد اسنادی‌تحلیلی؛ بررسی داده‌ها از آثار و زندگی‌نوشتۀ او و گزارش دیدارها، گفت‌وگوها و فایل‌های شنیداری و تحلیل مضمونی و مقایسه‌ای با برخی جریان‌های عرفانی ارائه می‌دهد و به تبیین هستی‌شناسی پنج‌مرتبه‌ای او، تقسیم‌بندی تجربه‌های عرفانی، و موضع انتقادی‌اش در برابر دیگر مکاتب عرفانی می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که الگوی یعقوبی، مدلی متوازن از عرفان شیعی ارائه می‌دهد که ضمن صیانت از انحراف، راه را برای تعالی روحی می‌گشاید.
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 04 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 22 مرداد 1405
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1405