1
دانشجوی دکترای تفسیر تطبیقی ، دانشکده علوم قرآنی، دانشگاه علوم و معارف قرآن. قم، ایران
2
استادیار، دانشکده ادبیات، گروه الهیات، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
10.22052/se.2026.257826.1327
چکیده
روایات مرتبط با خلقت حوّا(ع) از دندۀ چپ آدم همواره به دلیل تعارض ظاهری با قرآن و عقل، مورد چالش بوده و عمدتاً با رویکردی نقّادانه مطالعه شدهاند. این پژوهش با عبور از خوانش ظاهری، میکوشد با روش تحلیل مضمون و با اتّکا به میراث عرفان نظری و خصوصاً حکمت متعالیه، الگوی نمادپردازی نهفته در این روایات را کشف و تحلیل کند. نوآوری نوشتار حاضر، ارائة تحلیلی نظاممند از این خوانش نمادین و تبیین دلالتهای سلوکیِ آن است که عبارتاند از: تأیید فلسفیِ مسئلۀ توسّل به اولیای الهی(بهعنوان مجاری عقل کامل) و ترسیم رابطۀ عقل و نفس به مثابۀ «مرشد و سالک» که بر نیاز ذاتیِ نفس به هدایت عقل برای نیل به کمال و قرب الهی دلالت دارد. این تحلیل، میتواند پاسخی استدلالی و مبتنی بر حکمت متعالیه به پرسشهای مطرح شده حول این دسته از روایات به شمار آید. بر این اساس، در خوانش عرفانی، «آدم» نماد «مرتبۀ عقل» و «حوّا» نماد «مرتبۀ نفس» است و «دندۀ چپ» کنایه از جنبۀ مادّی و احساسی وجود انسان محسوب میشود. یافتۀ بنیادین پژوهش حاضر آن است که این روایات در باطن خود، از پیدایش نفس از عقل و وابستگیِ ذاتیِ آن به راهنمایی عقل برای دستیابی به کمال و قرب الهی سخن میگویند.
چهری, عرفان, و بیگلری, مجتبی. (1405). سیمای عقل و نفس در آیینه روایات(تحلیل خوانش عرفانی از خلقت حوّا(ع) با تکیه بر عرفان نظری و حکمت متعالیه). (e115773). مطالعات عرفانی, 22(1), e115773 https://doi.org/10.22052/se.2026.257826.1327
MLA
چهری, عرفان, و بیگلری, مجتبی. "سیمای عقل و نفس در آیینه روایات(تحلیل خوانش عرفانی از خلقت حوّا(ع) با تکیه بر عرفان نظری و حکمت متعالیه)" .e115773 , مطالعات عرفانی, 22, 1, 1405, e115773. doi: 10.22052/se.2026.257826.1327
HARVARD
چهری عرفان, بیگلری مجتبی. (1405). 'سیمای عقل و نفس در آیینه روایات(تحلیل خوانش عرفانی از خلقت حوّا(ع) با تکیه بر عرفان نظری و حکمت متعالیه)', مطالعات عرفانی, 22(1), e115773. doi: 10.22052/se.2026.257826.1327
CHICAGO
عرفان چهری و مجتبی بیگلری, "سیمای عقل و نفس در آیینه روایات(تحلیل خوانش عرفانی از خلقت حوّا(ع) با تکیه بر عرفان نظری و حکمت متعالیه)," مطالعات عرفانی, 22 1 (1405): e115773, doi: 10.22052/se.2026.257826.1327
VANCOUVER
چهری عرفان, بیگلری مجتبی. سیمای عقل و نفس در آیینه روایات(تحلیل خوانش عرفانی از خلقت حوّا(ع) با تکیه بر عرفان نظری و حکمت متعالیه). مطالعات عرفانی. 1405;22(1):e115773. doi: 10.22052/se.2026.257826.1327
مطالعات عرفانی