1
دانشیار گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات و ادیان، دانشگاه شهید بهشتی، تهران
2
دانش آموخته کارشناسی ارشد مدرسی معارف قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و ادیان، دانشگاه شهید بهشتی، تهران
10.22052/se.2026.258293.1358
چکیده
تبیین جایگاه زهد در بین فضیلت‌های اخلاقی ازجمله مسائلی است که به‌رغم اهمیت آن در معرفی میراث اسلامی و احیای نظریه‌های اخلاقی در سنّت اسلامی، کمتر در پژوهش‌های اخلاقی مورد توجه قرار گرفته است. این مقاله می‌کوشد با روشی تحلیلی، نسبت بین زهد و اخلاق را در اندیشۀ ابن‌اعرابی به‌عنوان یکی از زهدنویسانِ قرن سوم هجری، مورد بررسیِ انتقادی قرار دهد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که ابن‌اعرابی، زهد را به‌مثابۀ تمام اخلاق دانسته و با نگارش کتابی با عنوان «الزهد» در پی نگارش کتابی در باب اخلاق بوده به‌نوعی که بتواند نظریۀ ارزش و فضیلت‌های اخلاقی را در آن منعکس کند. درعین‌حال، وی تبیین ناقص از اخلاق را در کتاب الزهدِ خود ارائه نموده و برخی از فضایلِ بنیادینِ اخلاقی ازجمله حکمت، عدالت، ایثار، و عفت را به‌رغم محوری بودنِ آن‌ها در تبیینِ خود از اخلاق مورد بحث قرار نداده است. ازاین‌رو، می‌توان گفت ابن‌اعرابی در عینِ پایبندی به تقریری از زهد به‌مثابۀ کلّ اخلاق، در تبیین اخلاق به‌عنوان یک شبکۀ منسجم از فضایل و رذایل، موفق نبوده است.
دهقان, رحیم, و حصارکی, نعیمه. (1405). نگاهی انتقادی به زهدانگاریِ اخلاق در کتاب «الزهد» ابن اعرابی. (e115778). مطالعات عرفانی, 22(1), e115778 https://doi.org/10.22052/se.2026.258293.1358
MLA
دهقان, رحیم, و حصارکی, نعیمه. "نگاهی انتقادی به زهدانگاریِ اخلاق در کتاب «الزهد» ابن اعرابی" .e115778 , مطالعات عرفانی, 22, 1, 1405, e115778. doi: 10.22052/se.2026.258293.1358
HARVARD
دهقان رحیم, حصارکی نعیمه. (1405). 'نگاهی انتقادی به زهدانگاریِ اخلاق در کتاب «الزهد» ابن اعرابی', مطالعات عرفانی, 22(1), e115778. doi: 10.22052/se.2026.258293.1358
CHICAGO
رحیم دهقان و نعیمه حصارکی, "نگاهی انتقادی به زهدانگاریِ اخلاق در کتاب «الزهد» ابن اعرابی," مطالعات عرفانی, 22 1 (1405): e115778, doi: 10.22052/se.2026.258293.1358
VANCOUVER
دهقان رحیم, حصارکی نعیمه. نگاهی انتقادی به زهدانگاریِ اخلاق در کتاب «الزهد» ابن اعرابی. مطالعات عرفانی. 1405;22(1):e115778. doi: 10.22052/se.2026.258293.1358
مطالعات عرفانی